نویسنده: محبوبی
فصل سوم: اسلام و دموکراسی
تأیید یا رد دموکراسی
دیدگاه موافقان (ادامه)
برخی از موافقان دموکراسی، آیات شورا را نیز دستاویزی برای تأیید دموکراسی از نگاه اسلام قرار دادهاند:
«وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ» (آلعمران، ۱۵۹)
ترجمه: و در کارها با آنان مشورت کن، و چون تصمیم گرفتی، بر خدا توکل کن؛ زیرا خدا توکلکنندگان را دوست دارد.
«وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ» (شورا، ۳۸)
ترجمه: و کارشان بر پایهی مشورت با یکدیگر است.
پر واضح است که این آیات فقط دلالت بر نظرخواهی و مشورت در کارها دارند، نه تشکیل پارلمان و عمل به رأیگیری اکثریت. پیامبر اکرم -صلّیاللهعلیهوسلم- نیز در عمل چنین بود؛ یعنی با دیگران مشورت میکرد و گاه حتی نظر یکی از افراد را میپذیرفت. کلمهی «شورا» در آیه، اسم مصدرِ «تشاور» و «مشاوره» است، و این در استعمالات متداولِ دری است که «شورا» معنای یک جمع سازمانیافته را پیدا کرده است؛ جمعی که برای تصمیمگیری جمعی بر اساس آییننامهی داخلی و رأی اکثریت بهوجود آمده و مسئلهی اجرا و مدیریت در آن مطرح است. اما این مفهوم با معنای مورد نظر این لغت در آیهی شریفه بیگانه است.
پس، دو آیهی یادشده نیز تنها در مقام بیان حُسن و شایستگیِ مشورت و استفاده از نظرات دیگران در انجام کارها هستند، و این با تشکیل پارلمان و رأی اکثریت تفاوت دارد.
سرانجام، پس از بررسی دلایل موافقان دموکراسی میتوان چنین نتیجه گرفت که هیچیک از این ادله و دیگر دلایلی از این دست، برای اثبات دموکراسی بهعنوان نظامی مورد تأیید اسلام، کافی نیست.
مأموریت شکست خورده
