اومانیسم و عبودیت «جایگاه انسان در اندیشه غربی و اسلامی»

نویسنده: نهضت
فصل اول: کلیات و مفهوم شناسی
2.عبودیت
‌أ.تعریف لغوی و اصطلاحی عبودیت
ادامه:
2.تعریف اصطلاحی عبودیت: در اصطلاح، عبودیت به معنای تسلیم کامل مخلوق در برابر معبود و انجام دستورات معبود بدون هیچ گونه شک و تردید یا انکار است (خسروی، 1393: ش4). این مفهوم در ادیان الهی، به‌ویژه در اسلام، به عنوان یک اصل بنیادی شناخته می‌شود که تمامی ابعاد زندگی انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در اسلام، عبودیت تنها به معنای انجام عملیات مخصوص (مانند نماز، روزه و حج) محدود نمی‌شود، بلکه شامل کلیه اعمال و رفتارهای انسان در زندگی است. به عبارت دیگر، عبودیت در اسلام یعنی اینکه انسان در تمام جنبه‌های زندگی خود، اعم از فردی، اجتماعی و سیاسی، به دستورات خداوند پایبند باشد. با توجه به این تعاریف و توضیحات بیان شده، عبودیت را می‌توان در ابعاد مختلفی جای داد:
عبودیت به عنوان یک صفت: عبودیت یک «صفت» است که انسان به آن متلبّس می‌شود. این صفت نشان‌دهنده رابطه دائمی و مستمر انسان با خداوند است. عبودیت به عنوان فعل: از سوی عبودیت به عنوان فعل نیز مطرح است. علاوه بر این که عبودیت به عنوان یک صفت مطرح می‌شود، به عنوان «فعل» نیز تعریف می‌شود که شامل انجام اعمالی است که در راستای رضای خداوند انجام می‌شود، مانند انجام واجبات و پرهیز و ترک از محرمات. عبودیت به عنوان تکامل روحی: همچنین عبودیت به عنوان تکامل روحی نیز مطرح است؛ یعنی انسان با پذیرش عبودیت، به آرامش روحی و معنوی دست می‌یابد و روابط بهتری با خداوند و دیگران برقرار می‌کند. موضوع عبودیت و بندگی خدا بودن و اطاعت از وی، به اندازه‌ای با اهمیت است که در ادیان سماوی، به‌ویژه در اسلام، به عنوان هدف اصلی خلقت انسان مطرح شده است. پس وجود انسان برای عبادت خداوند معنا پیدا می‌کند.
از این‌رو عبودیت، نه تنها یک مفهوم لغوی است، بلکه یک اصل اساسی در زندگی انسان است که تمامی ابعاد آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مفهوم به انسان کمک می‌کند تا در راستای رسیدن به کمال معنوی و اجتماعی حرکت کند و هماهنگی بین فردیت و جمعیت را در جامعه ایجاد نماید.