تالیف: سید ابوالحسن ندوی
غزوہ تبوک
رجب سال نهم هجرت
سبب و انگیزه این غزوه
درباره سبب این غزوه گفته میشود که به رسول الله -صلی الله علیه و سلم-گزارش رسید که رومیها برای تهاجم به مرزهای شمالی عربستان آمادگی می کنند.
«ابن سعد» و شیخ او «واقدی» می گویند:
از طریق نبطیها به رسول اکرم -صلی الله علیه و سلم-خبر رسید که «هر قل» توشه یکسال را برای لشکر خود مهیا کرده و همراه آنان قبایل «لخم» و «جذام»، «عامله»، «غسان» و سایر مسیحیان عرب نیز شرکت کرده اند و پیش قراولان لشکر به «بلقاء» رسیده اند.
ما به صحت و سقم این روایت کار نداریم، اما آنچه مسلم است، هدف و انگیزه اصلی این غزوه، همانا القاء رعب به دولت مجاور و ترساندن آن بود تا مبادا به مرکز اسلام و مسلمین، تهاجم آورده برای دعوت اسلامی و نیروی نو پای آن که در حال پیشرفت است، ایجاد خطر نماید. آری هدف همین بود که رومیها متوجه شوند مسلمانان مال بی صاحب لقمه گوارایی نیستند که رومی ها بتوانند آنها را طعمه خود قرار دهند.
زیرا اگر مسلمانان ضعیف می بودند هرگز با ارتش خود به سوی امپراطوری بزرگ و ابر قدرت نیرومند «روم» حرکت نمی کردند و متهورانه داخل مرزهای آن نمی شدند. قرآن مجید به همین حکمت در آیه ذیل اشاره می فرماید:
يا أیهَا الَّذِينَ آمَنُوْا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُوْنَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُوا أن اللهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ) سوره توبه آیه ۱۲۳
«ای مومنان! با کافرانی که نزدیک شما هستند بجنگید و باید از شما شدت وحدت ببینند و بدانید که الله با پرهیزگاران است.»
به راستی که این هدف تحقق یافت رومی ها با نیروهای خود به مقابله نیامدند. بلکه در مقابل این لشکرکشی و مبارزه طلبی صریح، نیروهای خود را عقب کشیده و نسبت به این قدرت جدید و نو پا حساب خاصی باز کردند که قبلاً چنین نمی پنداشتند.