تحلیل وضعیت اقتصادی در چهار سال حکومت امارت اسلامی:
اقتصاد افغانستان در چارچوب پالیسی خارجی امارت اسلامی افغانستان بر اساس یک رویکرد متوازن و اقتصادمحور، وارد مرحلهای تازه شده است. این پالیسی ها بر گسترش روابط با همه کشورها، بهویژه کشورهای منطقه، بر پایه همکاریهای اقتصادی و منافع مشترک استوار است. در همین راستا، اشتراک وزیر امور خارجه افغانستان محترم مولوی امیر خان متقی وزیر خازجه امارت اسلامی افغانستان، در فرمت مسکو، بهرسمیتشناختهشدن امارت اسلامی از سوی فدراسیون روسیه، سفرهای رسمی وزیر امور خارجه به هفت کشور مختلف و فعالسازی بیش از چهل نمایندگی سیاسی افغانستان در کشورهای مختلف جهان ، از مهمترین تحولات دیپلماتیک امارت اسلامی درین دوره بهشمار میرود.
در نتیجه این رویکرد، روابط تجاری افغانستان با شماری از کشورها گسترش یافته و افزایش سطح تجارت خارجی، نشانههای مثبتی از تقویت دیپلماسی اقتصادمحور کشور ارائه میدهد. ایجاد یک چارچوب منظم، حقوقی و شفاف برای امور اقتصادی، تقویت روابط خارجی، گسترش ارتباطات وزارت امور خارجه با نهادهای بینالمللی و اقتصادی، تمرکز بر دیپلماسی اقتصادی، انسجام داخلی و تعامل سازنده با کشورهای همسایه، نقش مؤثری در بهبود وضعیت اقتصادی افغانستان ایفا کرده است.
افغانستان در چهار سال اخیر، با تأمین امنیت سرتاسری و تمرکز بر توسعه زیرساختها، رشد تولید ملی و گسترش روابط اقتصادی با کشورهای همسایه، در مسیر تثبیت و تقویت اقتصاد خود قرار گرفته است. در بخش پروژههای ملی و عامالمنفعه، ساخت و افتتاح مکاتب، پلها، سرکها، پارکهای شهری مراکز فرهنگی، پروژهای برق و پروژههای آبرسانی در ولایات مختلف کشور، نشاندهنده توجه حکومت به افزایش رفاه اجتماعی و دسترسی مردم به خدمات عمومی است.
در حوزه صنعت و تولید، اجرای پروژههای صنعتی و تولیدی شامل ایجاد شهرکهای صنعتی، کارخانههای تولید دوا، سردخانههای عصری میوه، صدها کارخانه تولیدی، فابریکههای پروسس طلا، فابریکه سمنت غوری و فابریکههای ذوب آهن، علاوه بر ایجاد اشتغال، ظرفیت تولید داخلی را افزایش داده و افغانستان را بهسوی خودکفایی اقتصادی سوق داده است.
در بخش انرژی و پروژههای منطقهای، بهرهبرداری از نیروگاههای خورشیدی، پروژههای برق رسانی و طرحهای بزرگ انرژی، نقش مهمی در تأمین برق پایدار و کاهش وابستگی به واردات ایفا میکند. در همین راستا، پروژههای کلان منطقهای جایگاه افغانستان را در اتصال اقتصادی منطقه تقویت کرده است.
پروژه تاپی (TAPI): پروژه تاپی یک طرح بزرگ منطقهای انتقال گاز طبیعی است که کشورهای ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند را به هم وصل میکند. هدف اصلی این پروژه انتقال گاز از میدان گازی «گالکینیش» ترکمنستان به کشورهای جنوب آسیا و تقویت همکاریهای اقتصادی و انرژی در منطقه است. طول مجموعی خط لوله تاپی حدود ۱۸۱۴ کیلومتر است که نزدیک به ۸۱۶ کیلومتر آن از خاک افغانستان عبور میکند. این خط لوله ظرفیت انتقال سالانه حدود ۳۳ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی را دارد. افغانستان از این پروژه علاوه بر دریافت گاز، سالانه صدها میلیون دالر حق ترانزیت بهدست میآورد و زمینه اشتغال هزاران نفر نیز فراهم میشود. پروژه تاپی نقش مهمی در تقویت امنیت انرژی منطقه، افزایش درآمد ترانزیتی افغانستان، توسعه زیرساختها و تحکیم همکاریهای اقتصادی منطقهای دارد و افغانستان را به یک مسیر کلیدی انتقال انرژی میان آسیای مرکزی و جنوبی تبدیل میکند.
راهآهن «افغان ترانس»؛ یکی از بزرگترین طرحهای زیربنایی منطقهای که با هدف اتصال آسیای مرکزی به آسیای جنوبی از مسیر افغانستان طراحی شده است. این خط آهن ۷۶۰ کیلومتری، شهر ترمذ ازبکستان را از طریق مزار شریف، پلخمری، کابل و جلالآباد به پیشاور پاکستان متصل میکند. حدود ۷ میلیارد دالر هزینه دارد و ظرفیت حمل سالانه نزدیک به ۲۰ میلیون تُن کالا را فراهم میسازد.
راهآهن افغان ترانس با کاهش حدود ۴۰ درصدی هزینه حملونقل و کوتاه شدن زمان انتقال کالا میان ازبکستان و پاکستان تا حدود پنج روز، افغانستان را به یک کریدور کلیدی تجاری در منطقه تبدیل میکند. این پروژه نقش مهمی در توسعه اقتصادی، افزایش تجارت، جذب سرمایهگذاری، ایجاد اشتغال و تقویت یکپارچگی ملی ایفا کرده و افغانستان را به شبکه ریلی منطقهای متصل میسازد. بر اساس برنامهریزیها، بهرهبرداری کامل این پروژه تا پایان سال ۲۰۲۷ پیشبینی شده است.
در کنار این پروژه، خط آهن خواف–هرات بهعنوان پیوند ریلی ایران و افغانستان و پروژه انتقال برق کاسا–۱۰۰۰ بهعنوان کریدور انرژی آسیای مرکزی و جنوبی، از پروژههای مهمی هستند که میتوانند جایگاه ترانزیتی افغانستان را بیش از پیش تقویت کنند.
در سطح پروژههای ولایتی و زیربنایی، افتتاح ۱۷ پروژه بزرگ عامالمنفعه به ارزش ۲۲۳ میلیون و ۶۰۰ هزار افغانی در ولایت بدخشان، بهرهبرداری از پروژه ۲۲.۷۵ میگاواتی برق خورشیدی در ولسوالی سروبی کابل، ساخت فابریکه سمنت به ارزش ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون دالر در جوزجان و بهرهبرداری از یک سردخانه به ارزش ۳ میلیون دالر در پارک صنعتی دهسبز کابل، از مهمترین دستاوردها نظام اسلامی افغانستان در مدت چهار سال بهشمار میرود.
همچنین، تکمیل سروی شهرک صنعتی ۲۵۰۰ جریبی در ولایت هرات، فعالیت 1200 کار خانه در شهرک صنعتی هرات، آغاز سروی یکهزار جریب زمین برای ایجاد سردخانههای عصری میوه در بدخشان و پنجشیر، اختصاص یکهزار جریب زمین برای ساخت سردخانههای عصری در لوگر، افتتاح فابریکه تولید پخته مصنوعی با سرمایهگذاری یک میلیون دالر در بلخ و تصویب ۲۹ پروژه به ارزش ۱۸.۵ میلیارد افغانی در کمیسیون تدارکات ملی، نشاندهنده گسترش فعالیتهای اقتصادی در سطح کشور است.
در زمینه تجارت و صادرات، افغانستان توانسته است محصولات کشاورزی و صنعتی خود، از جمله میوه تازه، عسل، قالین، دوا، نباتات طبی و محصولات صنعتی را به کشورهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، تاجیکستان، اندونیزیا، ترکیه، روسیه، ایالات متحده آمریکا و برخی کشورهای اروپایی صادر کند. از جمله دستاوردهای مهم میتوان به صادرات نخستین دستگاه صنعتی تصفیه هوا به تاجیکستان، صادرات ۲۲ هزار تُن نباتات طبی هرات به بازارهای جهانی، صادرات ۱۰ کانتینر بطری به ارزش ۴۰۰ هزار دالر به عربستان و امارات، صادرات ۵۰ تُن مربا و ترشی به ایالات متحده، صادرات بیش از ۲۲ هزار تُن میوه تازه از هرات به ارزش بیش از ۱۶ میلیون دالر، صادرات تسبیحهای دستساز هرات و صادرات عسل قندهار اشاره کرد.
افزون بر این، افزایش ظرفیت خطوط ترانزیتی و بهرهبرداری از مسیرهای خط آهن هرات–خواف و گذرگاه پل ابریشم، امکان انتقال سریعتر کالاها به بازارهای منطقهای را فراهم ساخته است.
در سطح دیپلماسی اقتصادی و همکاریهای منطقهای، سفرها و دیدارهای مقامات افغانستان با کشورهای همسایه و منطقه، از جمله عمان، ایران، قطر، چین و اندونیزیا، نقش مهمی در جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه پروژههای زیربنایی و صنعتی داشته است. این همکاریها بخشهای آب، برق، سمنت، معادن و صنعت را در بر میگیرد و نشاندهنده افزایش تعامل اقتصادی حکومت افغانستان با جهان است.
کنترول واردات بیکیفیت، گسترش صادرات، تثبیت جایگاه محصولات داخلی در بازارهای جهانی و توسعه بندهای برق و مدیریت منابع آبی، همراه با افتتاح بند پاشدان، تکمیل 2 فاز کانال قوشتیپه، اتصال افغانستان به فایبر نوری، افتخارآفرینی قالین و زعفران افغانستان در نمایشگاههای بینالمللی، ایجاد راههای بدیل تجارتی، اتصال ترانزیتی به چین و گسترش حملونقل ریلی، مجموعه اقداماتی است که افغانستان را بهسوی خودکفایی اقتصادی سوق میدهد.
در مجموع، اجرای پروژههای بزرگ و کوچک، افزایش صادرات، توسعه زیرساختها و تقویت روابط اقتصادی منطقهای، نشانههای روشنی از رشد پایدار و تقویت اقتصاد ملی افغانستان ارائه میدهد. افغانستان امروز با تکیه بر منابع داخلی و تعامل سازنده با کشورهای همسایه و فرامنطقهای، در مسیر تثبیت جایگاه خود در نقشه اقتصادی منطقه قرار گرفته است.
🔖اداره تحقیقاتی و نشراتی عروج✔️