نویسنده: نهضت
فصل اول: کلیات و مبانی مفهومی جاهلیت
تاریخچه و پیشینه مفهوم جاهلیت «ادامه»
در دوران تدوین علوم اسلامی، مفسران و محدثان به شرح و بسط این مفهوم پرداختند. در این دوره، عالمانی مانند طبری در تفسیر آیه ۵۰ سوره مائده، جاهلیت را با عادات قبیلهای مانند بتپرستی، زنده به گور کردن دختران و جنگهای قبیلهای مرتبط میدانستند. ابن کثیر نیز آن را نابسامانی اخلاقی و فقدان راهنمای الهی توصیف میکرد. این نگرش، جاهلیت را به دوره پیش از اسلام در شبهجزیره عربستان محدود میکرد.
با گذشت زمان، در قرون میانه، تحول اساسی در مفهومپردازی جاهلیت رخ داد. اندیشمندانی چون امام غزالی این مفهوم را از یک دوره تاریخی خاص که به قبل از بعثت نبی مکرم اسلام (صلی الله علیه وسلم) محدود میشد فراتر برده و آن را به عنوان حالتی از نادانی و دوری از حق تعریف کردند. برخی از عالمان این دوره با گسترش حوزه مفهومی جاهلیت، معتقد بودند هر جامعهای که قانون انسانی را بر قانون خدا ترجیح دهد، در حکم جاهلیت است. این نگاه، جاهلیت را از محدوده زمانی خاص رها کرد و آن را به چارچوب برای تحلیل انحرافات جوامع مختلف تبدیل نمود.