تألیف: دوکتور عبدالباقی حقانی
فصل اول: خلافت و سیاست اسلامی
فرق بین خلافت و پادشاهی
علامه ابن خلدون رحمه الله مینویسد:
ترجمه: پادشاهی طبیعی آنست که مردم به مقتضای غرض و شهوت آماده گردند. و پادشاهی سیاسی آنست که مردم به مقتضای نظر عقلی آماده گردند تا منافع دنیوی را جلب و ضرر و شر را دفع کنند. و خلافت آنست که مردم به مقتضای نظر شرعی آماده گردند تا مصلحت اُخروی و دنیوی شان را در نظر گیرند.
پس این تفاوت در چگونگی سیاست رعیت میباشد، همچنان تفاوت دیگری که در رابطه به شیوههای شکلگیری پادشاهی یا خلافت وجود دارد، این است که ملوکیت و پادشاهی از طریق اِعمال زور، غلبه و جانشینی پسران به جای پدران و بدون رجوع به شورای، حل و عقد صورت میگیرد.
اما خلافت فقط توسط فیصلهی مجلس حل و عقد صورت میگیرد که دو صورت دارد: یا از طریق انتخاب و یا از طریق استخلاف (جانشینی) مشروط بر اینکه با اهل حل وعقد مشوره صورت گیرد و تائید عامۀ مسلمانان را با خود داشته باشد، مثال اول مانند: خلافت حضرت ابوبكر صديق رضي الله عنه و مثال دوم مانند: خلافت حضرت عمر رضي اللَّه عنه.