نویسنده: محبوبی
فصل دهم: نظام اسلامی
پیشینه اسلام
نظام اسلامی بهعنوان یک نظام سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، ریشه در تعالیم دین اسلام و سیره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و سلم) و خلفای راشدین (رضی الله عنهم) دارد. این نظام در طول تاریخ تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته و در دورههای مختلف، اشکال گوناگونی به خود گرفته است. در این نوشتار، به بررسی تاریخچه نظام اسلامی پرداخته میشود.
أ. دوره پیامبر اکرم (صلی الله علیه و سلم)
نظام اسلامی با بعثت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و سلم) در هفدهم ماه مبارک رمضان در سال ۶۱۰ میلادی در مکه آغاز شد (صباعی، 2021: 37). پس از هجرت به مدینه، اولین دولت اسلامی تأسیس شد که پایههای یک جامعه توحیدی، متحد و منسجم را بنا نهاد. عوامل مهم که در این دوره اتفاق افتاد عبارتند از:
۱. تأسیس دولت اسلامی در مدینه: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و سلم) پس از هجرت به مدینه، با انعقاد پیماننامه مدینه، اولین دولت اسلامی را تأسیس کرد. این پیماننامه که بهعنوان اولین قانون اساسی در تاریخ اسلام شناخته میشود، روابط میان مسلمانان، یهودیان و دیگر گروههای ساکن مدینه را تنظیم کرد. این پیمان بر اساس اصول همزیستی مسالمتآمیز، دفاع مشترک و احترام به حقوق همه گروهها شکل گرفت. این پیمان همچنین به پیامبر (صلی الله علیه و سلم) بهعنوان مرجع اصلی حل و فصل اختلافات، جایگاه ویژهای داد (صباعی، 2021: 63).