پټ حقایق (په افغانستان کې د امریکا جنایتونه)

لیکوال: محبوبی
لومړی فصل: مفاهیم او کلیات
جنګي جنایتونه

د. د جنګي جنایتونو د تعقیب میکانیزمونه (دوام)
د امریکا له خوا د افغانستان اشغال وښودله چې ان په یوویشتمه پېړۍ کې هم ځواکمن هېوادونه کولای شي نړیوال قوانین له پامه وغورځوي او جنګي جنایتونه ترسره کړي، پرته له دې چې له جدي پایلو سره مخ شي. له همدې امله، د تاریخ اساسي درس دا دی چې د حساب ورکونې د پیاوړو میکانیزمونو له نشتوالي سره به جنګي جنایتونه بیا هم تکرارېږي. نړیواله ټولنه اړتیا لري چې د نړیوالې جزایي محکمې په څېر بنسټونه پیاوړي کړي، څو وکولای شي د سترو قدرتونو له ګواښونو پرته د جنګي جنایتونو څېړنه او ارزونه وکړي.
همدارنګه، د افغانستان تجربه ښيي چې جنګي جنایتونه اوږدمهاله پایلې لري. د ملکي وګړو وژل، د بندیانو شکنجه کول او د زیربناوو ویجاړول د یوه هېواد پر ټولنیز جوړښت ژور زیانونه اړوي، چې رغېدل او بېرته عادي حالت ته ګرځېدل یې کلونه وخت نیسي. دا موضوع د جنګي جنایتونو د مخنیوي اهمیت څرګندوي.
په پای کې، عامه پوهاوی او د نړیوالو افکارو فشار کولای شي د جنګي جنایتونو په مخنیوي کې مهم رول ولوبوي. کله چې د نړۍ خلک په افغانستان یا د نړۍ په نورو سیمو کې له ترسره کېدونکو جنایتونو خبر وي، نو کولای شي پر خپلو حکومتونو فشار راوړي، څو د دا ډول کړنو مخه ونیسي او یا یې عاملین عدالت ته راکاږي.