نویسنده: نهضت
فصل دوم: بت‌های نامرئی جاهلیت مدرن
بت آزادی مطلق «ادامه»
أ. تعریف و ماهیت آزادی«ادامه»
در بررسی تاریخ اندیشه‌های سیاسی، می‌توان دو دیدگاه اصلی و اساسی درباره آزادی شناسایی کرد. دیدگاه اول که به «نظریه مشارکت» معروف است، بر این باور تأکید دارد که آزادی واقعی زمانی محقق می‌شود که انسان‌ها بتوانند در فرآیند حکومت‌گذاری و تصمیم‌گیری‌های اجتماعی مشارکت فعال داشته باشند. بر اساس این نگاه، انسان تنها زمانی آزاد است که در شکل‌دادن به قوانین و مقرراتی که بر زندگی اجتماعی او حاکم هستند، نقش مستقیم و مؤثری داشته باشد (مؤتمنی، 1394: 23- 25). این نگاه ریشه در اندیشه‌های فیلسوفانی چون ژان ژاک روسو و هگل که از پایه‌گذران رژیم‌های کمونیستی و سوسیالیستی است دارد. در این پارادایم فکری، آزادی به معنای مشارکت در تعیین سرنوشت جمعی و تأثیرگذاری بر روندهای کلان جامعه است.
در مقابل این دیدگاه، «نظریه مقاومت» قرار دارد که بر استقلال فرد در برابر قدرت حکومت تأکید می‌ورزد. این نظریه که خاستگاه آن را می‌توان در اندیشه‌های جان لاک و منتسکیو جستجو کرد، بر این اصل استوار است که آزادی واقعی تنها زمانی معنا پیدا می‌کند که افراد در برابر دخالت‌های بی‌جای حکومت در زندگی شخصی خود مصونیت داشته باشند (همان). بر این اساس، وظیفه اصلی حکومت، حفظ و پاسداری از حریم خصوصی افراد و ایجاد فضایی است که در آن شهروندان بتوانند بدون ترس از تعرض قدرت حاکمه، به زندگی خود ادامه دهند.
از اینرو در بررسی تعاریف مختلفی که دانشمندان علوم سیاسی از مفهوم آزادی ارائه داده‌اند، می‌توان به تنوع نگرش‌ها و دیدگاه‌های موجود در این زمینه پی برد. هر یک از این تعاریف، زاویه‌ای خاص از این مفهوم پیچیده را روشن می‌سازد.