نظام سیاسی و اداری اسلام

تألیف: دوکتور عبدالباقی حقانی
فصل اول: خلافت و سیاست اسلامی
فقه و سیاست

مراتب سیاست و اصلاح:
از آنجایی که سیاست به فرد و اجتماع به هر دو بستگی دارد، لهذا سیاست و اصلاح را چهار درجه می‌باشد: اصلاح خویشتن، اصلاح اهل و خانواده، اصلاح مردم و محل و اصلاح تمام مردم. حکما گفته‌اند:
«منازل السياسة أربع فأولاها: سياسة الرجل نفسه. والثانية: سياسة أهله وولده ومَن يضمه منزل وكنفه. الثالثة: سياسة بلديتقلده. والرابعة: سياسة الملك كله فمَن عَجَز منزلةٌ من هذه المنازل فهو عن التي تليها أعجز ومنها أبعد). (آداب الملوک ص 198)
مراتب سیاست چهار است: مرتبه اول این که انسان در رابطه به اصلاح خود، سیاست اختیار کند.
مرتبه دوم این که انسان در رابطه به خانواده خود سیاست اختیار نماید.
مرتبه سوم این که در رابطه به محله و شهری سیاست اختیار نماید که مسئولیت آن به عهده وی گذاشته شده است.
مرتبه چهارم این است که انسان در رابطه به همه مملکت سیاست اختیار کند و کسی که از یکی از این چهار مرتبه عاجز ماند، از سیاست مرتبه اعلی بسیار دور است (کسی که
از اصلاح خود عاجز باشد، اصلاح اهل و خانواده خود را کرده نمی‌تواند).