نویسنده: محبوبی
فصل دهم: نظام اسلامی
ابعاد مهم اسلام
أ. بعد اعتقادی «ادامه» معاد: به معنای ایمان به زندگی پس از مرگ و حساب و کتاب در روز قیامت. این اصل، انسان را به انجام اعمال صالح تشویق می‌کند و از ارتکاب گناهان بازمی‌دارد. قرآن کریم در باب زنده کردن بعد از مرگ چنین بیان میدارد: «أَیَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظَامَهُ* بَلَى قَادِرِینَ عَلَى أَنْ نُسَوِّیَ بَنَانَهُ» (قیامه، 3-4). ترجمه: (آیا انسان می‌پندارد که استخوان‌های او را جمع نخواهیم کرد؟ آری، قادریم که حتی سرانگشتان او را برابر سازیم). این آیه به روشنی بیان می‌کند که خداوند قادر است انسان‌ها را پس از مرگ زنده کند. در نظام اسلامی اعتقاد به معاد یکی از اصول اساسی، مسلم و پذیرفته شده است. این اعتقاد به این معنی است که اگر کسی کاری خیری انجام دهد پاداش آن را میبیند و اگر شری را انجام دهد پاداش اعمال شر خود را می‌چشد. قرآن کریم، در باب حساب و کتاب از انسان‌ها، و ثبت اعمال خوب و بد، چنین بیان می‌کند: «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ* وَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ» ( زلزله، 7-8). ترجمه: (پس هر کس به اندازه ذره‌ای نیکی کند، آن را خواهد دید و هر کس به اندازه ذره‌ای بدی کند، آن را خواهد دید). این آیه نشان می‌دهد که هیچ عمل خیر یا شرّی، هرچند کوچک، در روز قیامت نادیده گرفته نخواهد شد.
از این رو، اعتقاد به معاد، انگیزه‌ای قوی برای انجام اعمال صالح و دوری از گناهان است. این اصل، انسان را به‌سوی مسئولیت‌پذیری و عدالت سوق می‌دهد و به او یادآوری می‌کند که تمام اعمال او در دنیا، در آخرت مورد محاسبه قرار خواهد گرفت.
در نتیجه می‌توان گفت: اصول اعتقادی اسلام (توحید، نبوت و معاد) پایه‌های اساسی جهان‌بینی نظام اسلامی را تشکیل می‌دهند. این اصول، نه‌تنها در بعد فردی، بلکه در بعد اجتماعی و حکومتی نیز تأثیرگذار هستند. توحید، انسان را به‌سوی عبودیت خالصانه برای خداوند سوق می‌دهد؛ نبوت، راهنمای کامل برای هدایت بشر است؛ و معاد، انگیزه‌ای قوی برای انجام اعمال صالح و دوری از گناهان است. این اصول، در کنار هم نظام اسلامی را به‌سوی تعالی و سعادت دنیوی و اخروی هدایت می‌کنند.