لیکوال: محبوبی
لسم څپرکی: اسلامي نظام
د اسلام مهم اړخونه
أ. اعتقادي اړخ – معاد (له مرګ وروسته ژوند):
معاد په دې معنا دی چې انسان له مرګ وروسته پر ژوند او د قیامت په ورځ پر حساب او کتاب ایمان ولري. دا اصل انسان نېکو او ښو اعمالو ته هڅوي او له ګناهونو یې راګرځوي.
قرآن کریم له مرګ وروسته د انسانانو د بیا ژوندي کېدو په اړه داسې فرمایي:
«أَيَحْسَبُ الْإِنْسَانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظَامَهُ بَلَىٰ قَادِرِينَ عَلَىٰ أَنْ نُسَوِّيَ بَنَانَهُ» (القیامة، ۳-۴)
ژباړه: «ایا انسان ګومان کوي چې موږ به یې هډوکي بېرته راټول نه کړو؟ ولې نه! موږ پر دې قادر یو چې ان د هغه د ګوتو سرونه هم بېرته سم جوړ کړو.»
دا آیت په څرګنده توګه څرګندوي چې الله تعالی د انسانانو له مرګ وروسته د هغوی پر بیا ژوندي کولو بشپړ توان لري.
په اسلامي نظام کې پر معاد باور یو له بنسټیزو، څرګندو او منل شویو اصولو څخه دی. د دې باور معنا دا ده چې که یو څوک نېک عمل ترسره کړي، د هغه بدله به وویني او که بد عمل وکړي، د خپلو ناوړه کړنو سزا به وویني.
قرآن کریم د انسانانو د حساب او کتاب او د ښو او بدو اعمالو د ثبت په اړه داسې فرمایي:
«فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ» (الزلزلة، ۷-۸)
ژباړه: «نو هر څوک چې د یوې ذرې په اندازه نېکي وکړي، هغه به وویني؛ او هر څوک چې د یوې ذرې په اندازه بدي وکړي، هغه به هم وویني.»
دا آیت څرګندوي چې د قیامت په ورځ به هېڅ نېک یا بد عمل، که څه هم ډېر کوچنی وي، له پامه ونه غورځول شي.
له همدې امله، پر معاد باور د نېکو اعمالو د ترسره کولو او له ګناهونو څخه د ځان ساتلو لپاره یوه پیاوړې انګېزه ده. دا اصل انسان د مسئولیت منلو او عدالت پر لور هڅوي او ورپه یادوي چې په دنیا کې به یې ټول اعمال په آخرت کې محاسبه کېږي.
په پایله کې ویلای شو چې د اسلام اعتقادي اصول (توحید، نبوت او معاد) د اسلامي نظام د نړۍلید بنسټیزې ستنې جوړوي. دغه اصول نه یوازې د فرد په ژوند، بلکې پر ټولنیز ژوند او حکومتي چارو هم اغېز لري. توحید انسان د الله تعالی د خالص عبادت پر لور بیايي؛ نبوت د بشر د لارښوونې بشپړه لار ده؛ او معاد د نېکو اعمالو د ترسره کولو او له ګناهونو څخه د ځان ساتلو پیاوړې انګېزه رامنځته کوي. دغه اصول په ګډه اسلامي نظام د دنیا او آخرت د نېکمرغۍ او لوړتیا پر لور رهبري کوي.
پر سیاسي اندونوکره کتنه
