نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: پیشینه تاریخی ایران و افغانستان
هنر و فرهنگ در شهرهای بزرگ افغانستان
تزئینات پایگاههای مجاور در کَکراک و فولادی مشابه همتاهای خور در دوران واپسین بامیان هستند. فُندُقِستان، معبدی کوچک در مسیر بامیان است که تندیسهای زیبای آن از گِل نپخته رنگآمیزی شده، با قدمت سده هشتم میلادی با ویژگی تأثیرپذیری از سبکهای همزیست گونه متعدد هندی و آسیای میانه است. در این تندیسها با سبکی ویژه و خمشی فناورانه، دوشیزه هندی دستش را بر دست یک شاهزاده محلی گذاشته که جامهای ترک مانند بر تن دارد. نقاشیهای بوداهای متین و بوداسفهای سبک (باروک) با چهره و پوشاک عجیب که بیشتر برای پُر کردن پانتئون (معبد رومی) مساعد بودند. معبد دیگر بودایی در غزنی در تپه سردار واقع است که قدمت آن به سدههای سوم تا هشتم میلادی برمیگردد. یک هیئت ایتالیایی آثاری را کاوش کردند که نشاندهنده تأثیر سبکها و فرهنگهای گوناگون ذکرشده بوده و یک مقایسه دقیق درونمایهها کمک میکند خشتهای نپخته و گچی و تندیسهای رنگآمیزی شده و زراندود شده (طلاییرنگ) نمایانگر هنر تندیسنگاری هستند که به مطالعه تحول فرهنگ و گرایشهای مذهبی طولانیمدت و گذر احیای بوداگرایی مهایانای اولیه و برهمنگرایی یاری میرساند.
لازم به ذکر است که تمام شهرهای افغانستان دارای قدمت تاریخی طولانیاند که ذکر همهشان نیاز به صرف وقت فراوان دارد و تحقیق مستقلی را میطلبد؛ لذا به این مقدار بسنده میشود تا از طولانی شدن مطلب جلوگیری شود.