از کتاب: فقه خانواده (وهبه زحیلی)
ترتیب کنند: نورالحق خادمی
موضوع: انواع حقوق و مسئوليتها
حقوق فرزندان
18- هزينه فرزندان
پدران و مادران مسئوليت دارند که در زمان کودکي و نوجواني تا پايان تحصيل و يافتن کار مخارج لباس و خوراک و تحصيل فرزندان خويش را فراهم نمايند. امام مالک ميگويد که: تنها تأمين نفقه فرزندان واجب است و تهيه مخارج نوهها واجب نميباشد. اما ديگر ائمه فقه بر اين باورند که در صورت لزوم تأمين مخارج زندگي فرزندان و نوهها ـ دختر يا پسر حتي اگر مسلمانان هم نباشند ـ واجب است؛ زيرا خداوند متعال ميفرمايد:
{ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ } … (البقره / 233)
“برکسي که فرزند از آن او ميباشد (پدر) واجب است به شيوهاي پسنديده مخارج (زندگي)، لباس و پوشاک آنها را فراهم کند”.
همچنان که گفته شد، تأمين غذا، لباس و مخارج مدرسه در ايام تحصيل و در حد توان بر والدين واجب است و نيازهاي او در حد کفايت بايد برطرف شود. اما اگر کودکي هيچکس را نداشته باشد که مخارج زندگيش را تأمين نمايد، بايد از بيتالمال و بودجه حکومت خوراک، لباس، مسکن و مخارج تحصيل او تهيه بشود و مسئوليت تأمين مخارج فرزندان تا رسيدن به حد بلوغ، توانايي کار و کسب درآمد و همچنين تا پايان تحصيل و يافتن کار بايد ادامه پيدا نمايد تا دچار سرگرداني و مشکلات نشوند.
بر والدين و سرپرستان واجب است که مخارج زندگي فرزندان خود را از درآمد حلال و پاک تأمين نمايند، در غير اينصورت عواقب زيانباري را براي خود و فرزندان آنها به وجود خواهد آورد و جسمي که از مال حرام رشد کند، به جز بدبختي، بيچارگي و مشکلات دنيا و آخرت چيزي در انتظار او نخواهد بود؛ زيرا خداوند متعال يهوديان را مورد مذمت قرار ميدهد و ميفرمايد:
{ سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ } … (المائده / 42)
“بسيار (با عشق و رغبت) به دروغ گوش ميسپارند و بسيار اهل حرامخوارياند”.
همچنين خداوند متعال ميفرمايد:
{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ } …
… (البقره / 267)
“اي کساني که ايمان آوردهايد، نفقه (و مخارج زندگيتان) را از پاکترين چيزهايي که به دست ميآوريد فراهم کنيد”.
تأمين نفقه و هزينه از خود سرپرست خانواده شروع ميشود و پس از او همسر و بعد از او بايد شامل بقيه اعضاي خانواده شود اين کار نزد خداوند داراي اجر اخروي نيز ميباشد. رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرموده اند: “در ميان ديناري که براي جهاد و ديناري که براي آزادي بردگان و ديناري که به مستمندان داده ميشود و ديناري که براي خانواده خرج ميشود، بيشترين اجر را آن ديناري دارد که براي خانواده خرج شده است”.
رابطه اسلام و خانواده برگرفته
