نبی رحمت

تالیف: سید ابوالحسن ندوی
اوضاع اقتصادی و تمدنی
ادامه
در «مدینه» پاره‌ای از صنایع نیز وجود داشت که اکثراً یهود به آن اشتغال داشتند. غالباً این صنایع را از یمن وارد کرده بودند. اغلب بنی‌قینقاع پیشه زرگری داشتند و از ثروتمندترین گروه‌های یهود در شهر «مدینه» به شمار می‌آمدند که خانه‌هایشان پر از مال و زیورآلات طلا و نقره بود. البته جمعیت‌شان هم زیاد نبود.
خاک زمین‌های یثرب به علت حرارت‌زا بودن آن بسیار حاصلخیز بود. در وادی‌های آن سیلاب جاری می‌شد و نخلستان‌ها و کشتزارها را آبیاری می‌کرد.
وادی «عقیق» خیلی معروف بود. اهالی «مدینه» آن را تفریح‌گاه خود قرار داده بودند. این وادی پر از آب دارای باغ‌های سرسبز بود. زمین‌های «مدینه» برای حفر چاه بسیار مساعد بود، باغ‌های زیادی در آن وجود داشت که بعضی از این باغ‌ها دیوارکشی شده بود. این‌گونه باغ‌ها را «حائط» می‌نامیدند.
چاه‌های «مدینه» دارای آب شیرین و فراوان بودند و باغ‌ها از طریق حفر نهرها و جویبارها آبیاری می‌شد.
از میان غلات، جو و سپس گندم را ترجیح می‌دادند. سبزیجات نیز فراوان بود و در زمینه کشاورزی معاملات زیادی مانند «مزارعه»، «مواجره»، «مزابنه»، «محاقله» و «مخابره» رواج داشت که اسلام بعضی از این معاملات را تأیید کرد و بعضی را ممنوع یا اصلاح نمود.