نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
4.مبانی حقوق بشر اسلامی
أ.مبانی هستیشناختی
2.هدفمندی جهان آفرینش
در اسلام، جهان آفرینش دارای هدف و غایت است و انسان به عنوان بخشی از این نظام، وظایف و حقوق خاصی دارد. قرآن کریم میفرماید: «وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ» (حجر: ۸۵). و ما آسمانها و زمین و آنچه را که میان آن دو است، جز به حق نیافریدیم.
این آیه نشان میدهد که جهان هستی بر پایه حق و عدالت آفریده شده است و حقوق بشر نیز باید در چارچوب این نظام عادلانه تعریف شود. در اسلام، آفرینش جهان و انسان دارای هدفی مشخص است. قرآن کریم میفرماید: «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ» (ذاریات: ۵۶). و من جن و انس را نیافریدم جز برای اینکه مرا بپرستند. این آیه خود بیانگر این است که هدف اصلی آفرینش انسان، عبادت و بندگی خداوند است. این عبادت نه تنها شامل نماز و روزه، بلکه شامل رعایت حقوق بشر و انجام مسئولیتهای اجتماعی نیز میشود.
أ.حقوق بشر در چارچوب هدفمندی آفرینش: هدفمندی آفرینش، پایهای برای حقوق بشر در اسلام است. در این چارچوب، حقوق بشر نه تنها به عنوان امتیازات فردی، بلکه به عنوان بخشی از مسئولیتهای انسان در قبال خداوند و جامعه تعریف میشوند. برای مثال، حق حیات، حق امنیت و حق عدالت، همگی در راستای تحقق هدف آفرینش و ایجاد جامعهای عادلانه و متوازن تعریف شدهاند.
ب.عدالت به عنوان هدف آفرینش: در اسلام، عدالت به عنوان یکی از اهداف اصلی آفرینش شناخته میشود. قرآن کریم میفرماید: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» (حدید: ۲۵). ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و با آنها کتاب و ترازو را نازل کردیم تا مردم به عدالت قیام کنند. این آیه نشان میدهد که هدف از ارسال پیامبران و نزول کتابهای آسمانی، برقراری عدالت در جامعه است. حقوق بشر در اسلام نیز در راستای تحقق این هدف تعریف شده است.
حقوق بشر غربی (نقدی بر مبانی و عملکرد)
