نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
ماهیت حقوق بشر در اسلام
ه. جهانشمول بودن
حقوق بشر اسلامی محدود به زمان یا مکان خاصی نیست و برای همه انسانها در هر دوره و جغرافیایی اعتبار دارد: قرآن کریم، پیامبر اسلام (صلی الله علیه وسلم) را «رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ» رحمتی برای همه جهانیان معرفی میکند. این آیه نشان میدهد که آموزههای اسلامی، از جمله حقوق بشر، برای تمام بشریت و در همه اعصار کاربرد دارد. به جهت اهمیت ویژه جهان شمولی حقوق بشر اسلامی، آن را در یک عنوان جداگانه مورد بررسی قرار می دهیم. تا تطابق عناوین در حقوق بشر غربی و اسلامی نیز رعایت شود.
در نتیجه ماهیت حقوق بشر در اسلام بر پایهی اصول الهی، اخلاقی و عدالتمحور استوار است و از طریق قرآن و سنت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) به بشر ابلاغ شده است. این حقوق نه تنها به عنوان امتیازات فردی، بلکه به عنوان مسئولیتهای انسان در قبال خداوند و جامعه تعریف میشوند. اسلام با تأکید بر کرامت ذاتی انسان، برابری ذاتی، و جامعیت حقوق، به تمامی ابعاد زندگی فردی و اجتماعی انسانها توجه دارد. حقوق بشر اسلامی شامل حقوق فردی مانند حق حیات و امنیت، حقوق اجتماعی مانند حق تشکیل خانواده و عدالت قضایی و حقوق اقتصادی مانند حق کار و دستمزد عادلانه میشود. همچنین، اسلام با ایجاد توازن بین حقوق و تکالیف، تضمین میکند که استفاده از حقوق فردی به حقوق جمعی لطمه نزند و عدالت اجتماعی در همه سطوح تحقق یابد. اصل عدم تبعیض و برابری ذاتی انسانها در اسلام، به وضوح در قوانین و احکام اسلامی تجلی یافته و هدف آن ایجاد جامعهای عادلانه و متوازن است. حقوق بشر اسلامی جهانشمول است و برای همه انسانها در هر زمان و مکان اعتبار دارد، چرا که اسلام به عنوان دینی جامع، راهنمای بشر در مسیر سعادت و تعالی در دنیا و آخرت است.