نویسنده: محبوبی
فصل اول: مفاهیم و کلیات
پیشینه اشغال
أ. اشغال در جهان «ادامه»
۴. اشغال در جنگ سرد و پس از آن (نیمه دوم قرن ۲۰ تاکنون):
جنگ سرد: اشغالها بیشتر ماهیت ایدئولوژیک پیدا کردند. نمونهها شامل:
. اشغال افغانستان توسط شوروی (۱۹۷۹-۱۹۸۹): با هدف حفظ حکومت کمونیستی و مقابله با نفوذ آمریکا.
. اشغال فلسطین توسط اسرائیل: که با جنگهای ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ گسترش یافت و به ساخت شهرکهای غیرقانونی انجامید.
دوران پس از جنگ سرد:
. اشغال افغانستان و عراق توسط آمریکا: با شعار «مبارزه با تروریسم» انجام شد و نشان داد که چگونه اشغال میتواند به بهانههای امنیتی توجیه شود.
. تغییر الگوها: امروزه اشغالها بیشتر به صورت غیرمستقیم (از طریق نیروهای نیابتی یا کنترل اقتصادی) انجام میشوند.
۵. تحولات کلیدی در اشغال نظامی
. از اشغال مستقیم به کنترل غیرمستقیم: در گذشته اشغال با استقرار نیروهای نظامی همراه بود، اما امروزه از طریق شرکتهای امنیتی خصوصی (مانند بلکواتر) یا گروههای نیابتی انجام میشود.
. نقش فناوری: استفاده از پهپادها و جنگ سایبری امکان اشغال از راه دور را فراهم کرده است.
. حقوق بینالملل: پس از جنگ جهانی دوم، قوانینی مانند کنوانسیون ژنو (۱۹۴۹) برای محدود کردن اشغالهای غیرقانونی وضع شد، اما قدرتهای بزرگ اغلب آنها را نادیده میگیرند.
خلاصه اینکه اشغال نظامی از یک پدیده خام و خونین در عصر باستان به ابزاری پیچیده و چندوجهی در عصر مدرن تبدیل شده است. اگرچه امروزه کمتر شاهد اشغال رسمی سرزمینها هستیم، اما اشکال جدیدی مانند اشغال اقتصادی (تحریمها) یا اشغال دیجیتال (کنترل دادهها) ظهور کردهاند. اما با این وجود تاریخ و تجربه گواهند که هیچ اشغالی پایدار نبوده و مقاومت مردمی همواره پیروز نهایی است.