برگرفته از کتاب: فقه خانواده (وهبه زحیلی)
ترتیب کنند: نورالحق خادمی
موضوع: شرطهاي ازدواج
شروط صحت نكاح
آثار و پيامدهاي ازدواج
حکم مهریه
حكم شرعي مهريه اين است كه، پس از عقد ازدواج و روابط زناشويي بر مرد واجب ميشود، نه بر زن. برخلاف سيستم خانوادگي غربي كه زن بايد مبالغي را به شوهرش پرداخت كند. همچنان كه گفته شد: به دو طريق زن استحقاق مهريه را پيدا ميكند. اول، عقد نكاح صحيح. دوم، روابط زناشويي حقيقي كه حتي پس از مرگ شوهر و يا طلاق داده شدن حق مطالبه آن را دارد.
مهريه براساس دلايلي از قرآن و سنت و اجماع واجب گرديده است كه دلايل قرآن آن عبارتند از :
{ وَآَتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً } … (النساء / 4)
“مهريه هاي زنان را به عنوان هديهاي پاك و صادقانه (و فريضهاي خدايي) به آنان بپردازيد”. { فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآَتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً } …… (النساء / 24)
“پس اگر با زني ازدواج كرديد و از او كام گرفتيد، بايد كه مهريه آنها را (بدون كم و كاست) بپردازيد و اين يكي از واجبات الهي است”. { وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ إِذَا آَتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ } … (الممتحنه / 10) “گناهي بر شما نخواهد بود كه آن زنان را به نكاح خود درآوريد، چنانچه مهريه آنها را بپردازيد”.
و در سنت و فرمودههاي رسول خدا صلیالله علیه و سلم آمده است: “اگر تنها يك انگشتر آهن هم بود، آن را مهريه قرار بدهيد”. و هيچگاه رسول خدا صلیالله علیه و سلم نكاحي را بدون مهريه انجام نداده است.
مستحب است كه به هنگام عقد مقدار مهريه مشخص شود، زيرا همچنان كه گفته شد: رسول خدا صلیالله علیه و سلم نكاحي را بدون مهريه انجام نداده و تعيين مقدار مهريه از اختلاف و خصومت جلوگيري مينمايد.
از طرف ديگر اجماع علماي گذشته و معاصر بر مشروعيت و وجوب مهريه اتفاق نظر دارند.
مهريه ركن و شرط عقد نكاح به شمار نميآيد و بدون تعيين مقدار آن نكاح منعقد ميشود. بلكه مهريه يكي از آثار و پيامدهاي عقد و ازدواج است و ناآگاهي و زيان اندك نسبت به آن مورد چشم پوشي قرار ميگيرد. به شرطي كه احتمال برطرفشدن آن وجود داشته باشد. زيرا خداوند متعال ميفرمايد:
{ لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ مَا لَمْ تَمَسُّوهُنَّ أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً } … (البقره / 236)
“اگر زنان را قبل از آميزش و تعيين مهر (به عللي) طلاق داديد، گناهي بر شما نيست و آنان را (با هديهاي مناسب) بي نياز سازيد”.
و اين حكم شامل مواردي هم كه اسمي از مهريه برده نشده باشد ميشود.
ادامه دارد…..
رابطه اسلام و خانواده
