نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: هنر و فرهنگ حاکمیت های بزرگ افغانستان
هنر و فرهنگ در دربار محمد زایی ها
در زمان امارت امیران محمدزایی، علم و فرهنگ کشور، فراز و نشیبهای فراوانی راپشت سر گذاشته است. با به قدرت رسیدن امیر دوست محمد خان، امارت محمدزاییها شروع میشود که در دوره امیر دوست محمد خان به دلیل جنگهای متعدد داخلی و خارجی، توجه چندانی به امورات علمی فرهنگی صورت نه گرفته است. در همین زمان است که جوان کنری بنام سید جمال الدین افغانی، برای تشویق به وحدت و یکپارچهگی، جلوگیری از خانهجنگی و مقاومت در برابر متجاوزین انگلیسی به دربار امیران به کابل میآید. در دوره امیرشیرعلی خان مکتب حربی و ملکی تأسیس شد و مطبعه دولتی بنیانگذاشته شد، نخستین جریده بنام شمس النهار در این دوره به نشر سپرده شد، توسعه پایتخت و توجه به عمران و آبادانی کشور از جمله دست آوردهای سلطنت شیرعلی خان است. (فریاد افغان, 1384, ص. 114-115). بعد از تحکیم اقتدار حکومت مرکزی در زمان امیر عبدالرحمن خان، رشد چشمگیر فرهنگ در دوره امیر حبیب الله خان را میتوان توجه خاص به معارف کشور، مطبوعات، حوزههای مخابراتی، برق، صنایع و معادن، زراعت، مواصلات، امور صحی، تجارت و مالی، امورات اداری و … اقدامات مفید و مؤثری انجام داد. حبیب الله خان گامهای نخست تأسیس حکومت مترقی در افغانستان را بنیان گذاشت. در زمان امیر امان الله خان شاه علم دوست و مترقی کشور، افغانستان به حد وصف ناپذیری در مسیر رشد و ترقی گام برمیداشت و همگام یا جلوتر از کشورهای همسایه پلههای شکوفایی فرهنگی را طی مینمود.
سایه همسایه
