نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل سوم: اوضاع افغانستان در عصر کمونیسم
درآمد
از آنجایی که لابهلای این فصل و فصلهای گذشته وضعیت سیاسی کشور به گونهی مفصل بیان شده است، جهت جلوگیری از تکرار بهصورت جداگانه وضعیت سیاسی مورد بررسی قرار نگرفته است. در این فصل وضعیت اقتصادی، اجتماعی و ادبی کشور مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در این فصل ابتدا وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور در سه دورهی جداگانه، دورهی ترهکی و امین، دورهی ببرک کارمل و دورهی نجیب بررسی شده است. سپس وضعیت ادبی کشور، اعم از شعر در دورهی کمونیستی، داستان در دورهی کمونیست و… به دایرهی پژوهش سپرده شده است.
وضعیت اقتصادی و اجتماعی
اگر چه بررسی و ارزیابی وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان در عصر کمونیستی، گستردهتر از آن است که در این نوشته گنجانده شود، اما نگاهی گذرا بر این وضعیت بحرانی، بغرنج و نامناسب خالی از اهمیت و فایده نخواهد بود. بنابراین، جهت بررسی بهتر وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان در عصر کمونیستی، بحث مذکور به سه دوره: دورهی ترهکی و امین، دورهی ببرک کارمل و دورهی نجیب تقسیم و به دایرهی تحقیق و پژوهش سپرده شده است.
دورهی ترهکی و امین (7 ثور 1357-6جدی1358)
این دوره با کودتای 7 ثور 1357 که توسط جناح خلق و پرچم حزب دموکراتیک خلق به رهبری ترهکی و کارمل به وقوع پیوست، آغاز شد و دریچهی گسترش نفوذ سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیکی شوروی کمونیست که مقدمات آن از مدتها قبل چیده شده بود، برای مدت طولانی باز گردید. شورای انقلابی دولت کودتا کار خود را با صدور فرمانهای آغاز کرد؛ در صفحات گذشته، در بحث زندگی نامهی ترهکی، این فرامین هشتگانه مفصل توضیح داده شده است. پس صدور فرامین هشتگانه، ماهیت سیاسی و ایدئولوژیکی دولت جدید مشخص گردید و معلوم شد که حکومت جدید قصد دارد تا در زمینهی الگوی شوروی (راه رشد غیرسرمایهداری، اتکا به کشورهای پیمان ورشو و ساختن جامعه دموکراتیک نوع روسی) حرکت نماید.