تالیف: وهبه زحیلی
موضوع: حقوق جامعه اسلامی
مسئولیت انسان مسلمان در مقابل جامعه اسلامی مسئولیتهای فراوانی است که برخی از آنها عبارتند از:
1- اهتمام به مصالح و مسائل درجه اول
ادامه:
پاسداری از مصالح و منافع امت اسلامی و پیشگیری از اخطار و هوشیاری در مقابل توطئههای دشمنان خارجی و جاسوسان داخلی آنان فریضه و واجبی دینی است که ثمرات آن نصیب فرد و جامعه خواهد گردید. کسی که ارتباطش را با امت و ملت خویش قطع میکند و به اموری که منافع آنها را تأمین مینماید یا مسائلی که موجب ضرر و زیان خواهد گردید توجهی نشان دهد انسانی بیاحساس و غیرمسئول است و نمیتوان او را بخشی از امت خویش به حساب آورد. رسول خدا صلیالله علیه و سلم در مورد مسئولیت انسان در مقابل دیگران میفرماید: «هرکس که به امور مسلمانان توجه و اهتمامی نداشته باشد از آنان به شمار نمیآید و هرکس که در راستای رضایت خداوند و براساس سنت رسول خدا صلیالله علیه و سلم و به وسیله کتاب خداوند به اندرز و نصیحت حکام و مردم مسلمان قیام ننماید، جزو آنها به حساب نمیآید یعنی اگر انسانی با چشم دلسوزی و احساس مسئولیت به امور مسلمانان نگاه نکند و در جهت رفع نیازها و حل مشکلات مردم و کاستن از بار رنجهایشان تلاشی ننماید انسانی است که ایمان و اسلام او دارای ضعف و کمبود است و نمیتوان او را وابسته و دلبسته مسلمانان به شمار آورد. و در نتیجه به خاطر سنگدلی و بیبهره بودن از شفقت و مهربانی از رحمت و نعمت خداوند خود را محروم میگرداند. برای انسان مسلمان همین کافی نیست که نسبت به مصالح و منافع امت اسلامی بیتفاوت باشد و ضرر و زیانی را به دیگران وارد ننماید، و علیه منافع و وسایل آنها توطئهچینی نکند، بلکه باید دارای نقشی مثبت و سازنده بوده و در حد توان در جهت اصلاح امور دیگران تلاش و جدیت بنماید؛ زیرا رسول خدا صلیالله علیه و سلم فرموده است: «دین (همهاش) نصیحت و خیرخواهی است. گفته شد: چگونه؟ فرمود: نصیحت به خاطر خداوند و براساس سنت رسول او و نصیحت پیشوایان مسلمان و عامه مردم».
یعنی ستون و ساختار دین نصیحت و خیرخواهی است. و نصیحت برای خدا به معنی دارا بودن ایمان و دوری از شرک، ترک کفر، الحاد و توصیف خداوند براساس صفات کمال، عظمت و نفی همه کمبودها و نقصانیها از او و عبادت صادقانه و مخلصانه و پرهیز از گناه و نافرمانی اوست.
نصیحت به وسیله کتاب خداوند بدین معناست که به همه کتابهای آسمانی نازل شده بر همه پیامبران که آخرین آنها قرآن است ایمان داشته باشیم. قرآنی که بری از شک و تردید و تحریف است و به رهنمودها و احکام و تلاوت و تدبّر در آیات و معانی آنها عمل بشود.
نصیحت براساس سنت رسول خداص بدین معناست که: رسالت او را تصدیق نماییم و به همه آیاتی که بر او نازل شد ایمان بیاوریم و آنها را در زندگی خویش به کار بگیریم و رسول خداص را از اعماق قلب دوست بداریم و محبتش را وسیلهای برای پیروی و اطاعت قرار بدهیم؛ زیرا خداوند متعال میفرمایند:
﴿قُل إِن كُنتُمۡ تُحِبُّونَ ٱللَّهَ فَٱتَّبِعُونِي يُحبِبكُمُ ٱللَّهُ﴾ [آل عمران: 31].
«(ای پیامبر به آنها) بگو: اگر (درست میگویید) خداوند را دوست دارید، بیایید از من پیروی کنید تا خداوند نیز شما را دوست بدارد».
و نصیحت پیشوایان مسلمان بدین معناست که: آنها را در جهت پیروی از حقیقت، اقامه عدالت و پیروی از آنها در امور مشروع و نصیحت آرام و حکیمانه برای به واقعیت درآوردن احکام دین خداوند و احیای روح تعالیم و رهنمودهای قرآن و سنت در جامعه، آنها را یاری نمائیم.
نصیحت عامه مسلمانان هم بدین معناست که: آنها را برای آگاهی و عمل مسئولیتهای دینی، اجتماعی و تلاش برای تحقق مصالح و منافع دنیوی و اخروی اندرز و نصیحت بنماییم.
فقـه خـانواده
