نویسنده: محبوبی
کلیات
جنگ از نگاه اسلام
از آنجا که اهداف دین مقدس اسلام از جنگ با اهداف ادیان و مکاتب دیگر متفاوت است، تحت تأثیر همین اهداف، جنگ در اسلام شکل های مختلفی یافته است. جنگ در اسلام بیشتر با واژه جهاد شناخته می شود. واژه های از قبیل قتال و حرب نیز مترادف جهاد به کار برده می شود. واژه «جهاد» از ریشه «جَهد یا جُهد» به معنای زحمت و مشقت و همچنین به معنای توان و طاقت است و «جهاد» و «مجاهده» یعنی به کار گرفتن توان در دفع دشمن. البته این کوشش به گونه های مختلف انجام می گیرد؛ زیرا هجوم و حمله دشمن به شیوه های گوناگونی است و اما لفظ «قتال» فقط به معنای مقابله نظامی و درگیری با دشمن است. جهاد به علاوه معنای لغوی، اصطلاحی شایع در فرهنگ اسلامی است و در تعریف آن چنین گفته اند: ﴿الجِهادُ شَرعاً بَذلُ النَفسِ والمالِ والوُسعِ فِی اعلاء کَلِمَه اللهِ و اِقامَه شَعائِر الاِیمان﴾ (نجفی، 1413: 3/21).
ترجمه: (جهاد اصطلاحا در خدمت قرار دادن مال و توانایی به هدف پخش و نشر دین خدا و برپایی شعائر ایمانی است)
در اندیشه های اسلامی از دو نوع جهاد، ابتدایی و دفاعی سخن به میان آمده است. جهاد یا جنگ ابتدایی، در حالتی است که مسلمانان، نه برای دفع هجوم ظاهری دشمن، بلکه برای از بین بردن حاکمیت جهل، شرک و خرافه، برای گسترش دامنه توحید به شمشیر متوسل می شوند. آیات گهربار قرآن کریم، جهاد ابتدایی را به صراحت بیان داشته است؛ از جمله می توان به این آیه مبارکه اشاره کرد: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قَاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ الْكُفَّارِ وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً ۚ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ﴾ (توبه، 123).
ترجمه: (ای کسانی که ایمان آورده اند! با کافرانی که به شما نزدیک ترند، پیکار کنید! آن ها باید در شما شدت و قدرت احساس کنند و بدانید که همانا خداوند با پرهیزگاران است).