نویسنده: محبوبی
فصل سوم: سکولاریسم
- عوامل پیدایش سکولاریسم
سکولاریسم معمولاً در پرتو عصر روشنگری در اروپا مطرح گردیده که تأثیر اصلی را بر کشورهای جهان غرب داشته است. جدایی دین از سیاست در آمریکا و لائیسیته در فرانسه، به طور گستردهای بر پایه سکولاریسم رخداده است. البته ایده ی جدایی دین و دولت در شرق (هند) هم از دوران کهن ریشه داشته است. دولت نوین هند نیز بر پایه ارزشها سکولار شکل گرفته است. علل اصلی ظهور سکولاریسم در غرب، ارتباط مستقیمی با عملکرد ضد عقل، تحمیل اجباری دیدگاه های غیر وحیانی دین، دین فروشی، ظلم و همراهی با حاکمان ظالم از جانب ارباب کلیسا داشت.
سکولاریسم رویکرد خاصی است که بر اثر تحولات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مغرب زمین پس از عصر نوزایی (رنسانس) به وجود آمد؛ مجموعه عوامل و زمینه های آن را می توان به دو دسته (عوامل درونی و عوامل بیرونی) تقسیم کرد:
أ. عوامل درونی
مراد از این عوامل، کاستی ها و نارسایی های آئین مسیحی در زمینه مسائل اعتقادی، اجتماعی، سیاسی، اخلاقی و… است که سبب شد تا آئین مسیحیت در مواجهه با رشد و ترقی معرفت بشری و علوم تجربی، نتواند راهکارهای درست و مقررات صحیحی را در مورد مسائل حکومتی، اجتماعی و… ارائه دهد. مهم ترین این عوامل عبارتند از:
- تفسير متون مقدس مذهبي: كليساي قرون وسطی تلاش كرد برداشت ها و نظريه هاي تطور پذير و تحول پذير خويش را بر متون ديني تحميل كرده، متن مخدوش و فهم مخدوش تر خود را از آن متون، ميزان و ملاك درستي و نادرستي همه علوم و نظريه ها قرار داده تا اين كه به همه چيز رنگ و صبغه ديني و قدسي ببخشد. اين رويكرد، از سويي سبب سستي و فترت علمي غرب مسيحي در قرونوسطی گرديد و بهتدریج مذهب بهعنوان مانع رشد عقل و موجب مهار خلاقيت ها تلقي گرديد و از ديگر سو اصرار و پافشاري ارباب كليسا بر حجيت فهم خود، در برابر تغيير پرشتاب علوم، باعث القاي تقابل علم و دين گرديد و انسان غربي چاره را جز در منزوي ساختن دين و جداسازی حساب دين از دانش نديد.