نویسنده: محبوبی
فصل هفتم: پلورالیزم
۷. عوامل پیدایش پلورالیزم
ادامه:
ب. عوامل فرهنگی و اجتماعی: علاوه بر علل معرفتی، علل فرهنگی و اجتماعی نیز در پیدایش پلورالیزم نقش مهمی داشتند. این علل بهویژه در جوامع چندفرهنگی و چند دینی مطرح شدند.
۱. تنوع فرهنگی: با گسترش ارتباطات و مهاجرت، جوامع غربی با تنوع فرهنگی و دینی مواجه شدند. این تنوع باعث شد که اندیشمندان به دنبال راهحلهایی برای همزیستی مسالمتآمیز بین ادیان و فرهنگهای مختلف باشند. پلورالیزم بهعنوان راهحلی برای کاهش تنشهای بین ادیانی و تقویت تحمل فرهنگی مطرح شد.
۲. افول معنویت در غرب: در قرن بیستم، غرب شاهد تحولات عمیقی در حوزههای فرهنگی، اجتماعی و دینی بود که یکی از مهمترین آنها افول معنویت و کاهش نفوذ نهادهای دینی، بهویژه کلیسای مسیحی، در زندگی مردم بود. این پدیده به دلایل مختلفی رخ داد و تأثیرات گستردهای بر جامعه غربی گذاشت. گسترش «سکولاریزم» یعنی جدایی دین از حوزههای عمومی زندگی مانند سیاست، آموزش و اقتصاد، یکی از اصلیترین عوامل این افول بود. پیشرفت علم و فناوری، جنگهای جهانی اول و دوم، و نقدهای فلسفی فیلسوفانی مانند نیچه و مارکس، اعتماد مردم به دین و کلیسا را کاهش دادند. بهویژه، علم بسیاری از پدیدههایی که قبلاً بهعنوان مسلمات دینی یا کارهای الهی از سوی کلیسا تفسیر میشدند را به طور علمی توضیح داد، و جنگهای جهانی باعث شد بسیاری از مردم به دلیل خشونتهای بیسابقه و رنجهای ناشی از جنگ، از دین فاصله بگیرند. این تحولات باعث شد که کلیسا، بهعنوان نهاد اصلی معنوی در غرب، نفوذ خود را در زندگی مردم از دست بدهد.
همزمان با کاهش نفوذ کلیسا، رسواییهای اخلاقی درون این نهاد و تغییرات اجتماعی گسترده، مانند پذیرش ارزشهای جدید در مورد مسائلی مانند سقط جنین و ازدواج همجنسگرایان، اعتماد مردم به کلیسا را بیش از پیش کاهش داد. گسترش آموزش و پرورش نیز باعث شد که بسیاری از مردم بهجای تکیه بر آموزههای کلیسا، به علم و عقلانیت روی آورند. در نتیجه، معنویت در زندگی مردم کمرنگ شد و بسیاری از افراد احساس کردند که کلیسا دیگر پاسخگوی نیازهای معنوی آنها نیست. این شرایط باعث شد که مردم به دنبال معنویت در جای دیگری بروند و به ادیان و مکاتب مختلف، مانند بودیسم، هندوئیسم و عرفان شرقی، روی آورند. این جستوجو برای معنویت، بهویژه در جوامعی که با تنوع فرهنگی و مهاجرت مواجه بودند، شدت گرفت.