فصل چهارم: آموزش در نظام جمهوریت
ادامهی دوره معارف
فضای آموزشی نامناسب
در سیستم آموزشی سنتی که بیشتر در مساجد و مکتبخانهها برگزار میشده است، تنها فضای آموزشی صنف درسی بوده که گاهی تمام فعالیتها در چهاردیواری محصور آن انجام میشده است. اما در نظامهای مدرن آموزشی، صنف درسی تنها فضای آموزشی محسوب نمیشود، بلکه از دیگر فضاهای آموزشی با برنامهریزی و پیشبینی لازم حداکثر استفاده به عمل میآید که در این صورت به علاوهی صنف درسی، آزمایشگاههای علوم تجربی، مراکز یادگیری، کتابخانهها، زمینهای ورزشی، استادیومها، کارگاهها، نمایشگاهها و… فضای آموزشی تلقی میشوند.
باید اذعان نمود که فضای آموزشی مناسب بر روحیهی معلم و شاگردان تأثیر بسزایی دارد و کیفیت یادگیری را ارتقا بخشیده، کیفیت و کارایی تدریس معلم را نیز افزایش میدهد. اما از سوی دیگر شلوغ بودن صنف و زیاد بودن شاگردان بیش از ظرفیت صنف و نبود فضای آموزشی مناسب از کیفیت تدریس میکاهد و معلم نمیتواند با خیال راحت و با فکری آسوده به تدریس بپردازد.
حقیقت امر در افغانستان دوران جمهوریت این بوده است که در این کشور نزدیک به پنجاه درصد مکاتب رسمی از فضای آموزشی برخوردار نبودند که معمولاً شاگردان در فضاهای آموزشی نامناسب، زیر سقفهای نامناسب و غیر استاندارد یا در زیر خیمههای مؤسسات خیریه و یا در فضای باز مشغول فراگیری علم و دانش بودند. در زمان ریاست جمهوری حامد کرزی، فاروق وردک (خالق مکاتب و آموزگاران خیالی) در جلسهی مدیران مکاتب و اعضای نظارت شهر کابل اعلان کرد: «تعداد مکاتب در سال 1389 به سیزده هزار باب رسیده است که از این تعداد پنجاه درصد آن تعمیر مصون ندارد» (هفتهنامه معارف، 1389: 4).
ادامه دارد…