نویسنده: محبوبی
مسئولیت فرد در قبال همسایه
یکی از مسئولیت های اجتماعی انسان مسلمان، چگونگی رفتار او با همسایه است. در تعریف همسایه آمده است: «هم دیوار، دو تن که در کنار هم خانه دارند.» پیامبر گرامی اسلام -صلی الله علیه و سلم- حد همسایگی را چهل خانه از چهار طرف خانه انسان تعیین کرده است. همسایه کسی است که در کنار خانهی تو سکونت دارد، هر همسایهای نسبت به همسایهاش مسئولیت دارد که به او احترام بگذارد و او را تکریم نماید، حقوقش را بپردازد، اگر به چیزی نیاز پیدا کرد به وی بدهد، به او نیکی کند و مانع از رسیدن آزار به او شود. در حدیث دیگری پیامبر اسلام صلیالله علیه و سلم همسایگان را به سه گروه تقسیم نمودهاند:
- همسایهای که صاحب سه حق است: حق همسایگی، حق خویشاوندی و حق مسلمانی.
- همسایهای که صاحب دو حق است: حق همسایگی و حق مسلمانی.
- همسایهای که یک حق بیشتر ندارد و آن همسایه، فرد مشرک و غیرمسلمان است، ولی در همسایگی مسلمانان زندگی می کند. دقت به کاررفته در این تقسیم بندی، بیان کننده گستردگی و اهمیت تعهد ما در قبال همسایگان است. به اندازه ای که حتی اگر مشرکی در همسایگی خانه ما سکونت داشته باشد، حسن معاشرت با او نیز تأکید شده است.
امام محمد غزالی در کتاب «کیمیای سعادت» مینویسد: یکی از بزرگان از موشِ بسیار [در خانه اش] رنج میکشید. [به او] گفتند: چرا گربهای [به خانه ات] نمی آوری؟ گفت: میترسم موش صدای گربه را بشنود و به خانه همسایه رود. آن گاه چیزی را که برای خود نپسندیده بودم، برای همسایه پسندیده باشم.