نویسنده: محبوبی
مسئولیت فرد در قبال همسایه
ادامه
2- عدم آزار و اذیت همسایه
شاید چنین پنداشته شود که این مورد از مسئولیت در قبال همسایه با نیکوکاری که قبلا تذکر یافت، به انجام میرسد و نیاز به تذکر دوباره ندارد. در جواب باید گفت که ممکن است یک فرد از یک طرف به همسایهاش نیکی نماید و از جانب دیگر او را مورد آزار و اذیت قرار بدهد، به این دلیل و همچنین به دلیل اهمیت مسئولیت در قبال همسایه، عدم آزار و اذیت که در مقابل نیکوکاری قرار دارد، بهصورت جداگانه ذکر شده است و باید گفت که این مورد بیانگر این است که فرد مسلمان نباید همسایهاش را با گفتار یا کردار و یا حتی با اشاره مورد آزار و اذیت قرار بدهد. پیامبر اکرم -صلّیالله علیه و سلم- در این مورد چنین ارشاد فرمودهاند:
«والله لایؤمن، والله لایؤمن. قیل و من یا رسول الله. قال: الذی لایأمن جاره بوایقه» (صحیحالبخاری، 6016 و صحیحالمسلم، 46). ترجمه: سوگند به خدا که ایمان کامل ندارد، سوگند به خدا که ایمان کامل ندارد، گفته شده: چه کسی ای پیامبر خدا؟ فرمود: کسی که همسایهاش از بدی او در امان نباشد.
در روایتی دیگر چنین نقل شده است که کسی از پیامبر خدا پرسید: ای پیامبر خدا، فلان زن شب نماز میگزارد و روز، روزه دارد، ولی همسایهاش را میآزارد. پیامبر اکرم فرمودند: «هی فی النار» او در آتش است.
در حدیثی که انس -رضیالله عنه- از پیامبر روایت نموده است، پیامبر ایمان آوردن شخص را در گروه توجه به همسایه قرار دادهاند: «مَا آمَنَ بِی مَن بَاتَ شَبعَانًا وَ جَارُهُ جَائِعٌ إِلَی جَنبِهِ وَ هُوَ یَعلَمُ» ترجمه: کسی که سیر بخوابد در حالی که در کنارش همسایهاش گرسنه است و او میداند، چنین فردی به من ایمان نیاورده است.
بنابراین، دین مقدس اسلام به همسایه مقام و جایگاه ویژهی قائل شده است، تا آنجا که توجه و اهمیت قائل شدن به همسایه را از جمله مکملات ایمان قرار داده است؛ پس بر ماست که حقوق همسایه تمام و کمال بدانیم و به مسئولیت خود در قبال آن پایبند باشیم.
مسئولیت اجتماعی افراد در جامعه اسلامی
