فریادهای خاموش (روایاتی از زندان های دوره اشغال افغانستان)

نویسنده: محبوبی
فصل دوم: زندان های خوفناک افغانستان
ادامه زندان پلچرخی
زندان پلچرخی در دوره‌ی مجاهدین

محمد اسلم مسعود که اولین رئیس عمومی محابس و توقیف‌خانه‌ها در حکومت مجاهدی 1371-1374 (1992-1995 میلادی) بود، این گفته را تایید می‌کند که زندان پلچرخی در زمان مجاهدین به دست حکومت که اساساً از جانب تنظیم جمعیت اسلامی اداره می‌شد، قرار نداشت. وی افزوده است که در حقیقت زندان پلچرخی به‌عنوان زندان استفاده نمی‌شد؛ زیرا در این دوره گروه‌های مجاهدین در قسمت‌های مختلف کشور، در داخل شهرها و محلات نظامی زندان‌های خصوصی داشتند و حکومت مرکزی نیز از تأسیسات ریاست عمومی امنیت ملی در داخل شهر کابل به‌عنوان زندان مرکزی استفاده می‌نمود (همان، 270).
بنابراین، ازآنجایی‌که حکومت ناپایدار مجاهدین تمام عمرش را درگیر منازعات مسلحانه بود و قادر به تشکیل و تقویت سیستم عدلی و قضایی وسیع نشد، سیستم مشخصی برای اداره زندان نیز وجود نداشت. بر علاوه زندان‌های شخصی متعددی که اندازه و بزرگی آن بستگی به توانایی و شهرت رهبر تنظیم و یا قوماندان گروه داشت، به وجود آمد. زندان مرکزی پلچرخی نیز به‌مثابه‌ی یک سنگر مستحکم نظامی استفاده شده و فعالیت‌های نظامی از آن مدیریت می‌شد. ناگفته نماند که استفاده نظامیان از تأسیسات زندان، حملات و دفع حملات دولت و سایر تنظیم‌ها جهت تصرف زندان، آسیب‌های شدیدی به ساختار فیزیکی و سیستم‌های میخانیکی زندان وارد شده بود که استفاده از آن را به‌عنوان زندان ناممکن می‌ساخت.