نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
احزاب کمونیستی در افغانستان
اگر احزاب و جریانهای سیاسی در تاریخ معاصر افغانستان به-صورت کلی و نوعشناسانه مورد بررسی و تقسیمبندی قرار بگیرند، میتوان در این زمینه به پنج نوع حزب و جریان سیاسی اشاره کرد. 1) احزاب و جریانهای سیاسی مشروطهخواه؛ مانند: جمعیت سری ملی، حزب سری دربار، حزب وطن، حزب ندای خلق و حزب دموکراتیک مترقی (مساوات). 2) احزاب و جریانهای سیاسی چپگرا و کمونیستی؛ مانند: جوانان افغان و حلقهی میر سیدقاسم خان، ویشزلمیان (جوانان بیدار)، حزب دموکراتیک خلق (جناح خلق، جناح پرچم)، ستم ملی، حزب دموکراتیک نوین (شعلهی جاوید) و افغان ملت (افغان سوسیال دموکرات). 3) احزاب و جریانهای سیاسی ملیگرای قومی؛ مانند: اتحادیهی آزادی پشتونستان، تنظیم نسل نو هزاره و… 4) احزاب و جریانهای سیاسی اسلامگرا؛ مانند: حزب جمعیت اسلامی افغانستان، حزب اسلامی افغانستان، محاذ ملی اسلامی افغانستان، اتحاد اسلامی برای آزادی افغانستان، جبهه نجات ملی، حرکت انقلاب اسلامی، حزب ارشاد، سازمان جوانان اسلام، سازمان نصر افغانستان، شورای انقلابی اتفاق اسلامی افغانستان، پاسداران جهاد اسلامی افغانستان، حرکت اسلامی افغانستان و حزب وحدت اسلامی افغانستان. 5) احزاب و جریانهای سیاسی دولتی؛ مانند: حزب کلوپ ملی و حزب انقلاب ملی. در این پژوهش از میان احزاب و جریانهای پنجگانه، فقط به احزاب و جریانهای سیاسی چپگرای کمونیستی پرداخته شده است.
هر چند احزاب و جریانهای سیاسی فعال چپگرا، مانند حزب دموکراتیک خلق، حزب پرچم که از حزب خلق منشعب شد و حزب شعله جاوید، در عصر سلطنت ظاهر شاه ظهور کردند؛ اما پیش از آن، در عصر امانی (دورهی امانالله خان) نیز دو جریان و حلقهی سیاسی به نامهای «جوانان افغان» و «میر سیدقاسم خان»، گرایش چپی داشتند.
در ادامه به ذکر احزاب کمونیستی در افغانستان پرداخته شده است. احزاب به ترتیب تاریخ ظهور آنها ذکر شده است نه به ترتیب اهمیت و تأثیرگذاری آن بر افغانستان.