نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: علل وحدت ملت افغانستان
حفظ افغانستان از مصیبتهای دوران معاصر، در نتیجه وحدت ملت میسر گردیده است. مردم این سرزمین طی قرنها به این مرزبوم افتخار نموده و به آن تعلقی مادر گونه داشتهاند. این مسئله زمانی ثابت میشود که فردی بنا بر ضرورت به یکی از کشورهای همسایه مسافرت نماید. حین برگشت تعداد زیادی از مردم حاضرند خاک کشورشان را ببوسند و با خوشحالی وصفناپذیری داخل کشور شوند. این عشق به میهن است.
زلمی خلیلزاد در زمان حمله 11 سپتامبر 2001 که بهعنوان مشاور در دولت بوش کار میکرد، در باره هویت ملی افغانی به رئیسجمهور امریکا چنین توضیح میدهد: ” من به رئیس جمهوری گفتم که روایت سیاه (سازمان سیاه) خیلی هم درست نیست. توضیح دادم حتی در دورههای که جنگ داخلی کشور را به تجزیه تهدید کرده بود، احساس نیرومند هویت ملی افغانی گروهای گوناگون قومی را یکجا کرده بود. این جا (افغانستان) یوگوسلاوی نیست که جوامع بخواهند در کشورهای مجزا زندگی کنند. هویت افغانی و ملیگرایی (در افغانستان) نیرومند است. (خلیلزاد 1395 ش, 114)
این هویت ملی که زلمی خلیلزاد از آن تعریف میکند، محصول باور مشترک تمام افغانها به دین اسلام است. در رأس هرم هویت ملی افغانی باورهای دینی قرار دارد که تمام اقوام مختلف را با وجود مشکلات دولتها کنار هم قرار داده است. مردم این سرزمین در طول تاریخ حیات خود با متجاوزین زیادی جنگیدهاند و هرگز اجازه ندادند این کشور برای همیشه زیر بار اشغال بماند.