نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: پیشینه تاریخی ایران و افغانستان
هنگامی که تاریخ چند هزارساله غرب آسیا را ورق میزنیم، بیش از هر چیز همزیستی، همکاری و همافزایی فرهنگی – تمدنی میان ساکنان این منطقه، یعنی حدفاصل آسیای مرکزی و شبه قاره هند در شرق تا آناتولی و سواحل مدیترانه در غرب، پیش چشم ما قرار میگیرد. این منطقه که امروزه شامل چندین کشور مستقل است، برای هزاران سال با وجود از سر گذرانیدن رویدادهای فراوان تلخ و شیرین و فراز و نشیبهای بسیار، همواره از نوعی همبستگی فرهنگی – تمدنی برخوردار بوده است. حتی زمانی که تاریخ این کشورها را جداگانه و در قالب تاریخهای ملّی دوران جدید مطالعه میکنیم، خودبهخود نام و نشان سرتاسر این گستره فرهنگی – تمدنی و پیوندهای گسترده میان ساکنان آن از شرق تا غرب، توجه ما را به خود جلب میکند.
به گواهی اسناد تاریخی و یافتههای باستانشناختی، تاریخ افغانستان و ایران دست کم از دوره مهاجرت آریاییها و تشکیل امپراتوری هخامنشی، پیوستگی تاریخی روشنی داشتهاند. از کتیبههای هخامنشی گرفته تا اوستا بازتابدهنده دوردستهای تاریخ حوزه فرهنگی – تمدنی مشترک هستند، تا متون تاریخی، جغرافیایی، ادبی و زندگینامهها، همگی دربردارنده اشارات فراوان بر پیوند سرنوشت تاریخی و میراث تمدنی و فرهنگی سرزمینی هستند که در دو کشور کنونی افغانستان و ایران قرار گرفتهاند. تاریخ مهاجرتها و اقوام، تاریخ دین زرتشتی و اوستا، تاریخ علم و هنر، تاریخ خط و خلاصه هر آنچه که میراث بشری خوانده میشود، همه و همه سرگذشت و میراث مشترک مردمان ساکن در قلمروی که در این دو کشور قرار گرفتهاند و البته سرزمینهایی فراتر از این دو کشور را به نمایش میگذارند.