نویسنده: عبدالمنان محبوبی
فصل دوم: افغانستان و کمونیسم
رهبران کمونیست در افغانستان
ببرک کارمل
برکناری از قدرت
هنگامی که میخائیل گورباچف بهعنوان رئیس جمهور شوروی سابق روی کار آمد، سیاستهای شوروی در قبال افغانستان تغییر کرد و زمینههای کنار زدن ببرک کارمل از کرسی قدرت افغانستان را فراهم کردند. سرانجام ببرک کارمل در ثور 1365 هجری شمسی از مقام دبیرکلی حزب دموکراتیک خلق بر کنار شد و در عقرب همان سال زمینه کنار گیری وی از مقام ریاست جمهوری نیز فراهم شد. ویکتور مشاور روسی کارمل با دو عضو دفتر سیاسی حزب دموکراتیک خلق به دیدار او رفتند و از وی خواستند تا استعفای خود را امضا نماید. کارمل توسط داکتر نجیب از این مقام کنار زده شد.
کارمل پس از آن که از مقام ریاست جمهوری استعفا داد، مدت چند سال در مسکو به سر برد و در سال 1371 هجری شمسی با حمایت عبدالرشید دوستم به افغانستان برگشت و شمال افغانستان، در حیرتان در مرز با ازبکستان به گونهی منزوی به سر میبرد و با جهان خارج از این بندر (حیرتان) چندان ارتباطی نداشت و دیگر هیچ وقت سهمی در قدرت و سیاست پر آشوب کشور به دست نیاورد. او سالها در شمال افغانستان منزوی بود و قبل از سفر آخرش به مسکو، دولت شوروی حتی حاضر نبودن به او ویزا بدهند تا به دیدار خانواده-اش برود. کارمل پس از سقوط شوروی، هنگامی که افغانستان در بحران داخلی دستوپنجه نرم میکرد، مسکو حاضر شد تا به وی ویزا صادر نماید. کارمل با اخذ ویزا بار دیگر به مسکو رفت و در سرانجام در شهر مسکو، در تاریخ 13 قوس 1375 هجری شمسی درگذشت و جسدش را در شمال افغانستان، در شهرک بندری حیرتان دفن کردند (بیبیسی فارسی، 30/9/1388).