نویسنده: نورالحق خادمی
موضوع: هنر و فرهنگ حاکمیت های بزرگ افغانستان
ادامه هنر و فرهنگ در دربار دُرانیها
دوره تمیورشاه: تیمور شاه فرزند بزرگ احمد شاه درانی بود، تیمور شاه فرمانروای درس خوانده و تربیت یافته بود. در هرات که مرکز ادبا و فضلا بود زندهگی کرد و از همان کودکی با مردم فاضل و شاعر روابط نیکو داشت. هم شاعر بود و هم شعر شناس و در در بار او انجمن ادبی فعالیت میکرد که گذشته از شاعران و ادبیان محلی شماری از فضلای کشورهای همسایه نیز به آنجا میآمدند. (کهزاد, زهما, نعیمی, صفا, & غبار, 1383 ش, ص. 325)
گفته میشود، شماری از سخنوران و فضلای هم نشین تیمور شاه مناصب بلند پایه دولتی نیز داشتند. از دانشوران و نویسندگان و سرایندگان که به در گاه تیمور شاه راه داشته و از نوازش او بر خوردار بوده وی را ستوده اند یا در روزگار او قلمروش می زیسته اند، میتوان از میر هوتک خان افغان، ملا پیر محمد کاکل، الله ویردی حیرت شاملو، میرزا محمد رضا برنابادی هروی، رضا قلی نوابی، متخلص به هما، عبدالله شهاب ترشیزی، سردار عبدالله خان وکیلالدوله، میر عبد الهادی خان عشرت، عیدی غزنوی، میرزا محمد علی فروغی/ فروغ اصفهانی، میرزا سید محمود حسینی بالا حصاری، متخلص به سالک، مؤلف تاریخ احمدشاه، محمد حیات قاجار، لعل محمد خان عاجز، میرزا قلندر خان، عایشه درانی، واقف لاهوری، شیخ سعدالدین احمد انصاری، میرزا محمد نبی احقر بدخشی، ولی طواف کابلی و میر علی عسکری وصفی نام برد.
تیمور شاه هم خود شعر میگفت و به نام خود تخلص میکرد، وی بیشتر به فارسی دری و گاه به پشتو میسرود نسخهای از دیوان او حاوی 219 غزل و 15 رباعی است. سرودههای دری او از پختگی برخوردار اند از غزلیات او چنین بر میآید که وی در غزل سرای بیشتر از حافظ شیرازی وواقف لاهوری پیروی میکرد. دیوان تیمور شاه در سال 1356 ش در کابل به چاپ رسیده است.
سایه همسایه
