تالیف: سعدیه سالازهی
ترتیب کننده: کرار
موضوع: اساتید امام ابوحنیفه
امام ابوحنیفه در طول دوران تحصیل از اساتید زیادی بهرهی علمی برد و توانست با ذکاوت و مهارت خویش به جایگاهی که مناسب او بود، برسد؛ برخی از اساتید تراز اول وی عبارت اند از:
در کوفه: امام شعبی، سلمة بن كهيل، ابواسحاق سبیعی، سلیمان بن مهران معروف به اعمش و حماد بن ابی سلیمان
در حرمین: عطاء، عکرمه غلام و شاگرد حضرت ابن عباس رضیالله عنه، سليمان غلام امالمؤمنين ميمونه رضیالله عنها و سالم بن عبدالله نوهی حضرت عمر فاروق رضیالله عنه.
یکی از شبهاتی که به امام ابوحنیفه وارد است، این است که او برای مدتی شاگرد امام جعفر صادق بوده و از آن کسب علم کرده است. چنان که یکی از مورخین مینویسد «چهار هزار نفر از حضرت صادق کسب علم نمودند که ابوحنيفه و مالك بن انس از آنها بودند». اما دکتر یوسف فضایی از اساتید دانشگاه تهران و پژوهشگر در مذاهب اسلامی این نظریه را رد میکند و میگوید من ندیدهام که هیچ کدام از مورخان بیغرض و راستگو که شرح حال ابوحنیفه را نوشته اند، نوشته باشند که او شاگرد امام صادق بوده است. بلکه اسامی استادان او را کسانی دیگر نوشته اند. ابوحنیفه در شهر کوفه بوده است و در آنجا درس خوانده است و همه عمرش را در این شهر و شهر بصره سر کرده است ولی امام جعفر صادق همه مدت عمرش را در مدینه بوده است و تنها در پایان زندگیش به دستور خلیفه عباسی، اجباراً به عراق آمده و در آن جا نیز تحت نظر حکومت قرار داشته است بنابراین به جز چند ملاقات ساده و تصادفی ملاقات دیگری میان ابوحنیفه و امام صادق رخ نداده است. پس چه موقع و کجا ابوحنیفه نزد امام صادق درس خوانده است؟ و ایشان در کتاب تحقیق در تاریخ و عقاید مذاهب اهل سنت و فرقه اسماعیلیه نوشته است: «گرچه به عقیدهی بعضی نویسندگان متأخر شیعه، او از محضر امام صادق نیز اخذ علم کرده است ولی آنچه مسلم است، ابوحنیفه با بزرگان شیعه مثل حضرت صادق و زید بن علی رابطه حسنه و مراوده داشته است از این رو بارها مورد اعتراض و آزار خلافت عباسی واقع میشده است. بنابر نوشتهی بعضی نویسندگان میان ابوحنیفه و امام صادق چند بار ملاقات اتفاق افتاده است.
و به عقیده ی شیعه ابوحنیفه از او کسب فیض نموده است. اما او با زید بن علی بن
حسین در کوفه بارها ملاقات نموده و از او اخذ علم کرده است.
ابوحنیفه از دوستان و یاران زید بن علی زین العابدین بوده است و به زید پیام داد که در قیام او از نظر سلاح و تجهیزات جنگی به او كمك می کند. و امام صادق از این جهت ابوحنیفه را تحسین کرده و گفته است خدا ابوحنیفه را رحمت کند که به وسیلهی كمك كردنش به زید بن علی به دوستی خود نسبت به ما تحقق بخشید.
بنابر این علاوه بر این میان ابوحنیفه و حضرت امام جعفر صادق کینه و دشمنی وجود نداشته، ابوحنیفه از ارادتمندان خاندان حضرت علی و از شاگردان زید بن علی بوده و در خروج او بر بنی امیه به او كمك كرده است.»
فقیـه عـراق
