تالیف: عمروخالد
ترتیبکننده: عاطف
موضوع: اخلاص تنها راه نجات از سختیهای دنیوی است
ادامه
اصلاح نیت، اولین پلهی اخلاص
اولین پلهی اخلاص چیست؟ چگونه به اخلاص دست یابیم؟ دروازهی رسیدن به اخلاص چیزی است به نام نیت. پس اگر میخواهی مخلص باشی، نیتت را بازبینی کن.
رسولالله صلیالله علیه و سلم میفرماید که این حدیث یکی از مهمترین احادیث است. امام شافعی در مورد این حدیث میگوید که این حدیث یکسوم علم است و فقط مخصوص نیت است. چرا حدیث دربارهی نیت است؟ زیرا نیت، ورودیِ رسیدن به اخلاص است. پس اگر میخواهی مخلص باشی، اولین کاری که باید انجام دهی، بازبینی نیت است:
«إنَّما الأعمالُ بالنّياتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى»
«بهراستی که عملها به نیتها بستگی دارد و هر کس نتیجهی نیتش را خواهد گرفت.»
دقت کن! پیامبر فرمود که اعمال به چه چیزی بستگی دارند؟ به نیتها. آیا نمیتوانست بگوید که دنیا به نیتها بستگی دارد؟ نه، زیرا میان عمل و نیت رابطهای وجود دارد.
اما نیت تنها کافی نیست، بلکه باید همراه با عمل باشد. در اینجا مسأله به خود عمل مربوط میشود:
«إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ»
«اعمال به نیتها بستگی دارد و هر کس نتیجهی نیتش را خواهد گرفت. پس کسی که هجرتش به سوی خدا و رسولش باشد، هجرتش به سوی خدا و رسولش است. و کسی که هجرتش به خاطر دنیا باشد، به آن خواهد رسید، یا کسی که برای ازدواج با زنی هجرت کند، پس هجرتش برای همان چیزی خواهد بود که به خاطر آن هجرت کرده است.»
از دنیا چه میخواهی؟ میخواهی ازدواج کنی؟ جواب در حدیث آمده است: «پس هجرتش برای همان چیزی است که به خاطرش هجرت کرده است.» پس آن را بگیر! چه میخواهی؟ ثروت یا دنیا؟ آن را بگیر! پس کسی که هجرتش برای خدا و رسولش باشد، پس هجرتش برای خدا و رسولش است. و کسی که هجرتش به خاطر دنیا باشد، به آن میرسد، یا زنی که با او ازدواج کند، پس هجرتش برای همان چیزی است که به خاطرش هجرت کرده است.
در رابطه با سبب این حدیث گفته شده است که در اثنای هجرت از مکه به مدینه، یکی از زنان مؤمن به نام ام قیس نیز هجرت کرد. مردی که عاشق او بود نیز به دنبال او هجرت نمود. مردم در اینکه آیا مهاجر محسوب میشود یا نه، اختلاف کردند. پس رسولالله صلیاللهعلیهوسلم این سخن را فرمود: «پس کسی که هجرتش برای خدا و رسولش باشد، هجرتش برای خدا و رسولش است. و کسی که هجرتش به خاطر دنیا باشد، به آن میرسد، یا زنی که با او ازدواج کند.» از این رو، آن مرد به مهاجر ام قیس معروف شد.
اصلاح قلبها
