نویسنده: نهضت
فصل اول: حقوق بشر غربی
5.مبانی حقوق بشر غربی
ه. الحادگرایی
ادامه:
- تأثیر الحادگرایی بر حقوق بشر: الحادگرایی به عنوان یکی از مبانی حقوق بشر غربی، باعث شد که قوانین و ارزشهای حقوق بشر غربی بر اساس عقل و خرد انسانی تنظیم شوند، نه بر اساس تعالیم دینی یا مذهبی. به همین سبب است که در سراسر اعلامیه جهانی حقوق بشر غربی، هیچ سخنی از منشا الهی انسان، وابستگی او و آفریدگی انسان توسط ذات حق و اینکه حق حیات، آزادی و کرامت به انسان داده شده است به میان نیامده است. ماده اول اعلامیه جهانی حقوق بشر بدون اشاره به مبدا هستی؛ یعنی ذات باریتعالی میگوید: «همه انسانها آزاد به دنیا میآیند..»(اعلامیه جهانی حقوق بشر، م 1). اما در برابر این پرسش که آیا این انسان مخلوق خدا در قبال او وظایف دارد یا خیر؟ ساکت و بیتفاوت است. همچنین براساس مزاکرات صورت گرفته در جریان تصویب این ماده با اصرار برخی از کشورهای اروپایی، از استناد این حقوق به خدا خودداری شده است (درخشه، 1391: 61).
همچنین در ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر بیان میکند: «هر فردی حق دارد از آزادی اندیشه، وجدان و مذهب برخوردار باشد. این حق شامل آزادی تغییر مذهب یا عقیده و آزادی ابراز مذهب یا عقیده در قالب آموزش، اجرای مناسک، عبادت و رعایت احکام دینی، به صورت فردی یا جمعی، در حوزه عمومی یا خصوصی است.» این مواد نشاندهنده تأثیر عمیق الحادگرایی و دینگریزی بر حقوق بشر غربی است.
در نتیجه میتوان گفت: مبانی حقوق بشر غربی، که شامل انسانمحوری، فردگرایی، سکولاریسم، نسبیتگرایی اخلاقی و الحادگرایی است، نقش تعیینکنندهای در شکلگیری و توجیه این حقوق داشتهاند. این مبانی ریشه در تحولات فکری و فلسفی غرب دارند و باعث شدهاند که حقوق بشر به عنوان مفهومی جهانی، اما با تأکید بر ارزشها و اصول خاص غربی، تعریف شود. این مبانی در اعلامیه جهانی حقوق بشر (۱۹۴۸) به وضوح دیده میشوند و نشاندهنده تأثیر عمیق تفکر غربی بر اعلامیه جهانی حقوق بشر هستند. درک و دانستن این مبانی نه تنها به فهم بهتر حقوق بشر غربی کمک میکند، بلکه زمینهساز نقد و ارزیابی این حقوق در بسترهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی است.