فقـه خـانواده

تالیف: وهبه زحیلی
موضوع: حقوق دوستان
انتخاب دوست خوب
انسان مسلمان موظف است که برای رفاقت و دوستی، انسان‌های مؤمن و پرهیزکار را انتخاب کند و از آدم‌های فاسد و ناپرهیزکار پرهیز نماید؛ زیرا دوستی با خوبان و نیک مردان مایه بهره و کسب خیر و نیکی است و انسان را به راه راست راهنمایی می‌کنند. اما رفیق فاسد و ناپرهیزکار زمینه را برای فاسد و بدکاره شدن انسان فراهم می‌نماید؛ زیرا رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم فرموده‌اند:
«تنها با مؤمنان دوست رفیق باشید و تنها پرهیزکاران را بر سر سفره خود دعوت کنید».
تأثیرپذیری متقابل انسان‌ها به ویژه دوستان از یکدیگر بسیار واضح است و گاهی این تأثیرپذیری غیرارادی و ناآگاهانه است. رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم می‌فرمایند:
«انسان به دین و اخلاق دوستش گرایش پیدا می‌کند، دقت کنید و ببینید چه کسی را برای دوستی انتخاب می‌کنید».
هم‌چنین فرموده است:
«دوست و رفیق خوب و بد مانند: رفتن به دکان مسک ‌فروشی و یا آهنگری است. مسک فروش و عطرفروش یا چیزی را به تو هدیه می‌دهد یا مسکی را از تو خریداری می‌نماید یا دست‌کم بوی خوشی از او به مشامت می‌رسد. اما رفتن به آهنگری یا باعث سوختن لباست می‌شود، یا بوی نامطبوعی به مشامت می‌‌رسد».
حدیث دیگری این موضوع را مورد تدکید قرار داده و می‌فرماید:
«مردم هم‌چون معدن طلا و نقره‌اند. بهترین آن‌ها در زمان جاهلیت ـ اگر آگاه و اهل ایمان باشند ـ در زمان مسلمان بودن هم بهترین خواهند بود. روان انسان‌ها سربازان به صف ایستاده خداوند هستند، آن‌هایی که همدیگر را می‌شناسند، با هم همراهی می‌کنند و آنانی که یکدیگر را نمی‌شناسند، هریک به راهی می‌روند و دچار اختلاف می‌شوند».
سرانجام دوستی و رفاقتی که براساس پاکی، پرهیزکاری و اخلاص استوار باشد، سبب پیروزی و سربلندی در دنیا و عقبی خواهد شد؛ زیرا خداوند متعال می‌فرماید:
﴿ٱلأَخِلَّآءُ يَوۡمَئِذِۢ بَعضُهُمۡ لِبَعضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلمُتَّقِينَ ﴾ [الزخرف: 67].
«در روز قیامت همه آن‌هایی (که در دنیا با هم) دوست بوده‌اند، با هم دشمن می‌شوند. به جز دوستانی که پرهیزکار بوده‌اند».
و رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم فرموده‌اند: «انسان با همانی خواهد بود که او را دوست می‌دارد». و از انس بن مالک روایتشده که مردی به رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم گفت: یا رسول الله صلی‌الله علیه و سلم قیامت کی فرا می‌رسد؟ رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم فرمود: «چه توشه‌ای را برای آن آماده کرده‌ای؟ گفت: عشق و محبت به خداوند و پیامبر او. رسول خدا صلی‌الله علیه و سلم فرمود: «تو در کنار آن‌هایی خواهی بود که دوست‌شان می‌داری» .