نویسنده: نهضت
فصل اول: کلیات و مفهوم شناسی
درآمد
انسان به عنوان محور اصلی تفکر و حیات، همواره موضوع بحثهای فلسفی، دینی و اجتماعی بوده است. دو نگاه عمده در طول تاریخ تلاش کردهاند تا جایگاه، ارزش و رسالت انسان را تبیین کنند؛ «اومانیسم با محوریت عقل و استقلال بشری و عبودیت با تأکید بر رابطه انسان با خدا و نقش پروردگار در تعیین مسیر زندگی». این فصل به بررسی مباحث کلی و مفهوم¬شناسی اشاره دارد.
در بخش نخست، اومانیسم به عنوان یک جریان فکریِ انسانمحور تعریف شده و سیر تاریخی آن از دوران باستان تا عصر مدرن بررسی شده است. همچنین، شاخههای اصلی آن مانند اومانیسم دینی، سکولار و اگزیستانسیال تحلیل گردیده است. در مقابل، مفهوم عبودیت در لغت و اصطلاح واکاوی شده و تحول آن در ادیان ابراهیمی نشان داده میشود. سطوح سهگانه عبودیت فردی، اجتماعی و سیاسی نیز تبیین میگردد تا ابعاد مختلف رابطه انسان با خدا روشن شود.
در ادامه، انسان از دو منظر اومانیستی و عبودیتی مقایسه میشود: آیا انسان موجودی خودبنیاد و عقلمحور است یا موجودی نیازمند که معنای حقیقی زندگی را تنها در پرستش مییابد؟ نقاط اشتراک و افتراق این دو دیدگاه در پایان فصل ارائه میشود تا یک چارچوب نظری برای مباحث بعدی فراهم آید.
هدف این فصل آن است که با روشنسازی مفاهیم پایه، زمینه را برای تحلیل عمیقترِ تقابل یا تعاملِ «اومانیسم» و «عبودیت» در فصول بعد فراهم کند.
اومانیسم و عبودیت «جایگاه انسان در اندیشه غربی و اسلامی»
