نویسنده: محبوبی
کلیات
جنگ از نگاه اسلام
خلاصه اینکه، ویژگیها و ماهیت جنگ در اسلام را میتوان از آیات گهربار قرآنکریم اینگونه استخراج کرد:
جنگ در اسلام برای طغیان و خودکامگی نیست. قرآن کریم با بیان رسایش بر این گفته صحه میگذارد: ﴿ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِ ٱلطَّـٰغُوتِ فَقَٰتِلُوٓاْ أَوْلِيَآءَ ٱلشَّيۡطَٰنِ إِنَّ كَيۡدَ ٱلشَّيۡطَٰنِ كَانَ ضَعِيفاً﴾ (نساء، 76).
ترجمه: (کسانیکه ایمان آوردهاند، در راه خدا جهاد میکنند و کسانی که کفر ورزیدهاند، در راه طاغوت میجنگند. پس شما با دوستان شیطان به جنگید؛ همانا فتنه و نیرنگ شیطان همواره، [در برابر تدبیر الهی و پایداری شما]، ضعیف و ناتوان است).
بر این اساس، روزی که بزرگان قریش از ابوطالب خواستند تا از پیامبر اکرم -صلی الله علیه و سلم- بخواهد که از مخالفت با آنان دستبردارد، پیامبر -صلی الله علیه و سلم- فرمود: «من از ایشان چیزی نمیخواهم؛ جز اینکه یک کلمه را بر زبان بیاورند و بدان وسیله بر تمام عرب سیادت یابند و عجم را نیز زیر فرمان خویش آورند و آن کلمه این است که بگویند: ﴿لااله الاالله﴾ و سپس از بتپرستی دستبردارند» (صلابی، بیتا: 1/341).
اذیت و آزار دیگران و کشتن و غارت اموال دیگران به بهانهی جهاد ممنوع است: ﴿يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا ضَرَبۡتُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ فَتَبَيَّنُواْ وَ لَاتَقُولُواْ لِمَنۡ أَلۡقَىٰٓ إِلَيۡكُمُ ٱلسَّلَٰمَ لَسۡتَ مُؤۡمِنا تَبۡتَغُونَ عَرَضَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا فَعِندَ ٱللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَة كَذَٰلِكَ كُنتُم مِّن قَبۡلُ فَمَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ فَتَبَيَّنُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرا﴾ (نساء، 94).
ترجمه: (ای اهل ایمان! هنگامی که در راه خدا [برای نبرد با دشمن] سفر میکنید، [در مسیر سفر، نسبت به شناخت مؤمن از کافر] تحقیق و تفحص کامل کنید و به کسی که نزد شما اظهار اسلام میکند، نگویید مؤمن نیستی که برای به دست آوردن کالای بیارزش و ناپایدار زندگی دنیا [او را به قتل برسانید. اگر خواهان غنیمت هستید]، برای شما نزد خدا غنائم فراوانی است. شما هم پیش از این ایمانتان ایمانی ظاهری بود؛ خدا بر شما منت نهاد تا به ایمان استوار و محکم رسیدید. باید تحقیق کامل کنید تا به دست شما کاری خلاف اوامر خدا انجام نگیرد؛ یقیناً خدا همواره به آنچه انجام میدهید، آگاه و باخبر است).