نویسنده: محبوبی
فصل دوم: دموکراسی
- اصول دموکراسی
ب. آزادی بیان
یکی دیگر از اصول و مبانی اندیشه و نظام سیاسی دموکراسی، آزادی بیان است. آزادی بیان یعنی این که شخص بتواند: باورها، اندیشهها، خواستهها، توقعات، پیشنهادات و انتقادات خود را به گونهی آزادانه ابراز نماید. در حکومتهای مردمسالاری یا همان جامعه دموکراتیک، مردم آزادند تا افکار و اندیشههای خود را به شکل مکتوب و یا سخنرانی بیان نمایند.
به عبارت دیگر، آزادی بیان به معنای اجازه دادن به هر فرد و هر گروه برای بیان نظرات، اعتقادات، اندیشهها و احساسات خود بدون هیچگونه محدودیت قانونی یا سیاسی است. آزادی مفهوم پرمناقشهای است که هر جامعه در سراسر جهان، با توجه به شرایط فرهنگ و مجموعه قوانین حاکم در سطح آن جامعه، تعاریف مختلفی از آن ارائه میدهد. تقریباً اکثر کشورها اعلامیه جهانی حقوق بشر را پذیرفتهاند و این اعلامیه نزد آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. ماده «۱۹» این اعلامیه در خصوص آزادی بیان است که با این مضمون منتشر شده است: «هر کس آزاد است هر عقیدهای را بپذیرد و آن را به زبان بیاورد و این حق شامل پذیرفتن هرگونه رأی بدون مداخله اشخاص است و میتواند به هر وسیلهای که بخواهد بدون قید و محدودیت به حدود جغرافیایی، اخبار و افکار را مورد تحقیق قرار داده و دریافت و انتشار دهد. به عبارتی فلسفه آزادی بیان در کشورها به منظور بیان تعهدات و انتقادات به صورت آزادانه است، بدون آنکه ضمانت اجرا داشته باشد یا خطری تهدیدشان نماید». از نگاه موافقان دموکراسی، آزادی بیان اساسیترین ابزار برای رشد فرهنگی و اجتماعی جامعه به شمار میآید که نقش بسزایی در تحکیم دموکراسی و حفظ حقوق انسانی افراد ایفا میکند.
ج. آزادی مطبوعات
آزادی مطبوعات و رسانهها، در اندیشه دموکراسی یعنی اینکه دستاندرکاران مطبوعات و رسانهها در پخش و نشر مطالب و محتویات آزادند؛ هرچه را بخواهند: از افکار، اندیشهها، فرهنگ و باورها، بدون کدام مزاحمت سیاسی و اجتماعی نشر میکنند. مردم در صورتی که بخواهند عقاید و افکار خود را بیان کنند، به انتشار مطبوعات و رسانههای گوناگون متوسل میشوند. نظام سیاسی دموکراسی، نظامی است که فرصت بیان افکار، عقاید و نظریات شهروندان را فراهم میکند. مطبوعات و رسانههای خبری و علمی در این نوع نظام، آزادند و از هرگونه محدودیت قانونی و معقول به دورند (کوهن، 1382: 184).