نویسنده: نهضت
فصل سوم: انسان در نظام فکری اسلام
6.تجلیات عملی انسانشناسی اسلامی
أ. عبادت: تجلی جامع رابطه انسان با خدا
در نظام انسانشناسی اسلامی، عبادت مفهومی گسترده و چندبعدی دارد که تمام شئون زندگی انسان را در بر میگیرد. خداوند سبحان در قرآن کریم در سوره ذاریات با بیان «وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ» (ذاریات: 56) عبادت را هدف و غایت ایجاد و آفرینش انسان معرفی میکند. چنانچه قبلا هم بیان شد و تبیین گردید که عبادت در آیه کریمه تنها به نماز و روزه محدود نمیشود، بلکه شامل تمام فعالیتهای روزانه انسان میگردد؛ یعنی زمانی که فعالیتها با نیت الهی و در مسیر رضای باریتعالی انجام پذیرد. پیامبر اکرم -صلی الله علیه و سلم-در حدیثی ارزشمند، حتی نگاه محبتآمیز به همسر را عبادت میخوانند که نشاندهنده وسعت مفهوم عبادت در اسلام است. در این دیدگاه، کار و تلاش برای کسب روزی حلال، تحصیل علم، خدمت به مردم و حتی استراحت و تفریح سالم، زمانی که با نیت الهی همراه باشد و در همهی موارد حضور خداوند احساس شود، رنگ عبادت به خود میگیرد. این نگاه ژرف، دقیق و جامع به عبادت، زندگی انسان مسلمان را به صحنهای پیوسته از عبودیت و بندگی به خداوند تبدیل میکند که در آن هیچ لحظهای از زندگی خارج از دایره عبودیت قرار نمیگیرد. عبادت در این مفهوم، هم موجب تقویت رابطه انسان با خدا میشود، هم به تربیت و تزکیه نفس میانجامد، هم نظم و انضباط را در زندگی ایجاد میکند و هم روحیه مسئولیتپذیری را تقویت مینماید.
اومانیسم و عبودیت «جایگاه انسان در اندیشه غربی و اسلامی»
