نویسنده: نهضت
فصل دوم: حقوق بشر اسلامی
تعریف حقوق بشر در اسلام
حقوق بشر در اسلام به مجموعهای از اصول و قواعدی اطلاق میشود که ریشه در فطرت انسانی و شریعت الهی دارد و برای رشد و تکامل نهایی انسان ضروری است. این حقوق در چارچوب یک نظام معنایی و غایتاندیش شکل میگیرد که دارای منشأ و غایت الهی است (غنوشی، بی تا: 2).
به عبارت دیگر، حقوق بشر در اسلام مجموعهای از حقوق ذاتی، الهی و غیرقابل سلب است که خداوند برای همه انسانها به عنوان بخشی از کرامت انسانی و مسئولیتپذیری در قبال خالق و جامعه مقرر کرده است. این حقوق بر پایهی آموزههای قرآن کریم، سنت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم)، اجماع علما و قیاس استوار است و در چهارچوب شریعت اسلامی تعریف میشود.
برخلاف نظامهای حقوقی سکولار که حقوق بشر را محصول توافق اجتماعی یا عقلانیت بشری میدانند، اسلام منشأ این حقوق را الهی و مرتبط با جایگاه انسان در نظام آفرینش میداند. در اسلام، حقوق بشر نه تنها به عنوان امتیازات فردی، بلکه به عنوان بخشی از مسئولیتهای انسان در قبال خداوند و جامعه تعریف میشود. این حقوق در راستای تحقق عدالت، صلح و تعالی اجتماعی طراحی شدهاند و هدف نهایی آنها، تقرب به خداوند و تحقق حیات طیبه (زندگی پاک و الهی) است.