نویسنده: محبوبی
فصل نهم: اومانیزم
۳. اصول اومانیزم
اومانیزم بهعنوان یک جریان فکری و فلسفی، مبانی و اصولی دارد که در طول تاریخ شکل گرفته و توسعه یافتهاند. این مبانی، هستهی اصلی تفکر اومانیستی را در انواع گوناگونش تشکیل میدهند و بهعنوان پایههای فکری و فلسفی این جنبش شناخته میشوند. در ادامه، این مبانی بهصورت جامع و منظم دستهبندی و توضیح داده میشوند.
أ. انسانمحوری
انسانمحوری به این معناست که انسان در مرکز توجه قرار میگیرد و بهعنوان محور ارزشها و فضایل شناخته میشود. این اصل در مقابل خدامحوری قرار دارد که در آن خدا یا امور مابعدالطبیعی بهعنوان محور اصلی ارزشها و اهداف زندگی در نظر گرفته میشوند. در اومانیزم، ارزشهای اخلاقی، زیباییشناختی و اجتماعی بر اساس نیازها، خواستهها و تواناییهای انسان تعریف میشوند. به عبارت دیگر، انسانها بهعنوان موجوداتی عقلانی و خلاق، توانایی ایجاد ارزشهای جدید و بهبود شرایط زندگی خود را دارند که این انسانمحوری در واقع مقابل خدامحوری قرار دارد. اومانیزم، بهویژه در شکل سکولار آن، باورهای سنتی درباره خدا و جهانهای دیگر را به چالش میکشد و بهجای آن، بر زندگی زمینی و بهبود شرایط انسان در این جهان تمرکز دارد. این رویکرد، انسان را بهعنوان موجودی مستقل و خودبسنده معرفی میکند.