نویسنده: احمدی هروی
بخش دوازدهم
کرامت انسان در اسلام «ادامه»
«وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ…» (سوره اسراء، آیه ۷۰) این آیۀ مبارکه اساس کرامت انسان را به تصویر میکشد. قابل ذکر است که پروردگار عالمیان نفرموده است «مومنان را گرامی داشتیم» بلکه میفرماید: «بنی آدم را گرامی داشته ایم». به همین اساس این تعبیر نشان میدهد که اصل “کرامت” همۀ انسان ها را در بر میگیرد؛ زیرا همۀ بندهها، مخلوق خداوند بوده و از نسل حضرت آدم ابوالبشر هستند.
امام طبری در ذیل این آیه مینویسد: «خداوند انسان را با عقل، قدرت بیان، قامت استوار و توان بهرهگیری از نعمتهای زمین، بر بسیاری از مخلوقات برتری بخشید.» امام قرطبی همچنین میفرماید: «کرامت انسان در مجموعهای از نعمتهایی از قبیل عقل، علم، سخن گفتن، شناخت، صورت نیکو، قدرت انتخاب و مسئولیت است»؛ پس کرامت، پیش از آن که یک حق اجتماعی باشد، موهبت و لطف الهی است که شامل حال همه انسانها میشود.
پروردگار عالمیان در موارد متعددی در قرآنکریم از کرامت انسان و جلوههای آن در وجود انسان یاد کرده است. الله ذوالمنان در سورۀ بقره آیه ۴۴ در باب کرامت انسان میفرماید: «أَفَلَا تَعْقِلُونَ» «آیا نمیاندیشید؟» الله متعال از عقل منحیث کرامت انسان یاد میکند، که تجلی بخش جایگاه متعالی انسان است. خداوند متعال در جاهای متعددی در قرآن کریم، عقل را بزرگترین سرمایۀ انسان معرفی کرده که انسان به ذریعه همین عقل میتواند حق را از باطل، خیر را از شر و درست از غلط تفکیک نموده و تمیز دهد.