نویسنده: نهضت
فصل اول: کلیات و مبانی مفهومی جاهلیت
جاهلیت مدرن
أ. مفهوم مدرن
واژه «مدرن» در بستر مفهومی خود، دارای سطوح معنایی متعددی است که درک هر یک از این سطوح، ضروری برای فهم دقیق جاهلیت محسوب میشود. در پایهایترین سطح، مدرن به امری اطلاق میشود که از نظر زمانی جدید و متأخر بوده و در تقابل با کهنه و قدیمی قرار میگیرد (کاهون، 1383: 9). این معنا، که کمابیش با اصطلاح «معاصر» همپوشانی دارد، فاقد بار ارزشی خاص است و صرفا به تقدم و تأخر تاریخی اشاره دارد.
در سطح دوم تحلیل، مدرن از دلالت صرفا زمانی فراتر رفته و به یک کیفیت فرهنگی-تمدنی تبدیل میشود. در این سطح، یک پدیده تنها زمانی مدرن محسوب میشود که واجد شاخصههای بنیادین در فرهنگ باشد. این شاخصهها که در فرهنگ مدرن غربی بیشتر به آن توجه شده است؛ شامل عقلانیت ابزاری، فردگرایی، سکولاریسم و ایمان به ایده پیشرفت است. از این منظر، مدرن بودن به معنای جایگیری در چارچوب یک انقلاب فرهنگی-تاریخی خاص است که از رنسانس به بعد در غرب شکل گرفته است (بیات، 1394: 420).