نویسنده: نهضت
فصل اول: کلیات و مبانی مفهومی جاهلیت
جمع‌بندی نهایی فصل اول
فصل اول به عنوان پایه و اساس مفهومی این تحقیق، به تبیین نظام‌مند مفاهیم کلیدی مرتبط با جاهلیت پرداخت. در آغاز با واکاوی معناشناختی عبارت «جاهلیت» نشان داده شد که این مفهوم فراتر از نادانی ساده، بیانگر وضعیتی فعال از نادانی است که به رفتارهای تند و متعصبانه می‌انجامد. بررسی سیر تحول تاریخی این مفهوم آشکار ساخت که جاهلیت از یک دوره تاریخی خاص به یک چارچوب تحلیلی فراگیر تبدیل شده است که قابلیت تطبیق بر شرایط مختلف زمانی و مکانی را دارا می‌باشد.
مطالعه ویژگی‌های جاهلیت قدیم در ابعاد اعتقادی، اجتماعی و اخلاقی، تصویری روشن از عمق انحطاط جامعه پیش از اسلام ارائه داد. شرک و بت‌پرستی به عنوان محور اصلی انحراف اعتقادی، تعصبات قبیله‌ای به عنوان اساس روابط اجتماعی و مفاسد اخلاقی گسترده به عنوان شاخصه رفتاری این دوره شناسایی شدند. این بررسی تاریخی نه تنها برای درک علل و زمینه‌های بعثت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) ضروری بود، بلکه معیاری برای سنجش اشکال جدید جاهلیت فراهم آورد.
در ادامه، با تعریف و تبیین جاهلیت مدرن به عنوان شکل نوین همان انحراف بنیادین از حاکمیت الهی، نشان داده شد که اگرچه قالب‌ها و ابزارهای جاهلیت در عصر حاضر دگرگون شده، اما ماهیت آن تغییری نکرده است.