تألیف: علی محمد جریشه و محمد شریف الزیبق
وسایل تغییر اجتماعی و غربی ساختن
سيكولاریزم
وسایل انتشار سیکولاریزم؛ اول: تعلیم
حاکم گماشته شده انگلیس بالای مصر«لارد کرومر» می‌گوید: «منهج وطنی آموزش که از طرف انگلیس تقدیم گردیده بود، صلاحیت آن با پوهنتون ازهر بود. پوهنتون ازهری که در مورد دین موقف سخت و سلوک خشک داشت، در مورد تعلیم با هر نوع اصلاح موقف اختیار می‌کرد، شاگردانی که از پوهنتون ازهر فارغ می‌شدند، تعصب بزرگ دینی داشتند و با فکر و قضاوت کم داشتند. زمانی‌که برای توسعه و اصلاح ازهر امکانات مهیا می‌شد از داخل پوهنتون از آن جلوگیری می‌شد و این اقدام آن بسیار خطرناک بود، اما امیدی از اصلاح پیدا نمی‌شد و عملی کردن آن بسیار دشوار بود و در صورتی که امید اصلاح میسر نمی‌شد، تطبیق آن ناممکن می‌بود. ساحه اصلاح تعلیم بی‌دین به همین دلیل بسته شده بود و آنانی که با ازهر در رقابت بودند بالآخره به موفقیت منتشر شد.
ازهر در بین دو چیز بود یا اینکه توسعه یابد و یا اینکه نابود شود و یا از بین برود.
سخنان فوق بخشی از سخنرانی «لارد کرومر» می‌باشد؛ شخصی که در دوران اشغال انگلیس حاکم مصر بود و «دنلوب» تحصیل کرده پوهنځی لاهوت لندن با وی همکاری نموده بود.
این تکمله سخنان مستشرق «جب» بود که گفته است: «در اواخر قرن ۱۹م در مصر و هند پلان تعلیم سیکولاریزم با اهتمام کامل تطبیق شد».
بعداً این سخنان توسط مبشر آمریکایی تکمیل شده است.
تربیه فکری (راه‌های جنگ فکری برای جهان اسلام)
