نظام سیاسی و اداری اسلام

تألیف: دوکتور عبدالباقی حقانی
فصل اول: خلافت و سیاست اسلامی
فقه و سیاست

آغاز سیاست و اصلاح:
وقتی دانستیم که سیاست به فرد و اجتماع به هر دو بستگی دارد؛ لهذا آغاز سیاست از خود شخص می‌شود.
امام ما وردی رحمه‌الله در رابطه به این موضوع عنوان مستقلی بدین گونه ذکر نموده است: «أول ما يبدأ به الملك سياسة نفسه وتقويمها»
«نخستین چیزی که پادشاه به آن شروع می‌کند، اصلاح و سیاست خودش است».

طریقه اصلاح خود:
قبلاً ذکر گردید که برای انسان مهم این است که نخست خود را اصلاح کند و طریقه اصلاح خود این است که اخلاق و اعمال خود را مطابق شریعت بگرداند.
علامه ماوردی رحمه الله می‌نویسد:
«نخستین کاری که پادشاه باید انجام بدهد اصلاح نفس خودش است، بدین طریقه که اخلاق حميده و اعمال شایسته را در خود جمع کند و به اخلاق و اعمال نیکو نفس خود را اصلاح نماید و زمانیکه خودش را به اخلاق و اعمال نیکو اصلاح نمود، رعیت خود را نیز اصلاح کند». (تسهیل النظر و تعجیل الظفر ص46)
تابعی مشهور ابوالاسود دولى رحمه الله می‌فرماید:
۱. نخست به اصلاح نفس خودت شروع کن و آن را از سرکشی باز دار و هرگاه این کار را انجام دادی مرد هوشیاری.
۲. درين وقت مردم سخن ترا می‌شنوند و به نظر و رأی تو اقتدا می‌کنند و تعلیم تو سودمند واقع می‌شود.
۳. مردم را از اخلاقی منع مکن که تو خود آن را انجام می‌دهی واگر این کار را کنی، برایت شرم بزرگ است.