لیکوال: نهضت
درېیم څپرکی: د لوېديځ ژوندانه د سبک پایلې
ټولنیزې پایلې
ج. اقتصادي او طبقاتي نابرابري «دوام»
د نړیوال بانک د ۲۰۲۳ کال د هر اړخیز راپور پر بنسټ، د نړۍ یو سلنه تر ټولو شتمن وګړي د نړۍ د ټولې شتمنۍ شاوخوا ۴۵ سلنه په خپل واک کې لري، په داسې حال کې چې د نړۍ نیمایي وګړي یوازې د ټولې شتمنۍ یو سلنه برخه لري. دغه نابرابري په لوېدیځو هېوادونو کې تر دې هم ډېره څرګنده ده. د اقتصادي همکارۍ او پراختیا سازمان (OECD) د راپور له مخې، په لوېدیځو هېوادونو کې د عایداتو ترمنځ واټن د اندېښنې وړ کچې ته رسېدلی، چې دا د شتمنۍ د ناعادلانه وېش د ژور بحران څرګندونه کوي (ویکيپېډیا).
د دې پراخې اقتصادي نابرابرۍ ټولنیزې پایلې هم ډېرې ژورې او پراخې دي. د اکسفورډ پوهنتون د ۲۰۲۲ کال هغه څېړنه چې په معتبره Nature مجله کې خپره شوې، ښيي چې په هغو ټولنو کې چې اقتصادي نابرابري پکې لوړه وي، ټولنیز باور تر ۳۵ سلنې پورې کمېږي. د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۳ کال راپور هم د اقتصادي نابرابرۍ او جرمونو د کچې ترمنځ پیاوړې اړیکه تاییدوي. دغه راپور څرګندوي چې په هغو هېوادونو کې چې د جیني ضریب لوړ وي، د تاوتریخوالي پر بنسټ د جرمونو کچه هم په څرګند ډول لوړېږي (هماغه سرچینه).
له همدې امله، د لوېدیځ ژوندانه سبک د مصرفپالنې او افراطي فردپالنې په دودولو سره د دغو نابرابریو په زیاتوالي کې ونډه لرلې ده. دغه نظام د تولید، شتمنۍ راټولولو او سرچینو د لېږد ترمنځ د یوې پېچلې کړۍ په رامنځته کولو سره شتمنو ته دا زمینه برابروي، چې د غوره زدهکړو، سوداګریزو فعالیتونو لپاره پانګې ته د لاسرسي او د مالي بحرانونو پر وړاندې د مقاومت په څېر امکانات د ځان لپاره خوندي کړي. برعکس، بېوزله او محرومې طبقې له یوه نسله بل نسل ته د شتمنۍ او سرچینو له لېږد څخه بېبرخې پاتې کېږي او د بېوزلۍ په کړۍ کې راګیرېږي. د دې سیستماتیکې نابرابرۍ ښکاره بېلګې د زدهکړو فرصتونو ته د لاسرسي په برخه کې په څرګنده لیدل کېږي.
د پرمختګ وهم (د لوېديځ ژوندانه پر سبک کره کتنه)
